Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ  ΗΓΕΜΟΝΙΑ – ΦΙΛΙΠΠΟΣ Ο Β’

Περί τα τέλη της Θηβαϊκής ηγεμονίας (359 π.Χ.), εμφανίζεται σαν υπολογίσιμη δύναμη η Μακεδονία που μέχρι εκείνη την στιγμή ήταν υποανάπτυκτη και δεν έπαιζε κανένα ρόλο στα γεγονότα.

Η ανάπτυξη της Μακεδονίας βέβαια οφείλεται στη ηγεσία του Φιλίππου του Β’.

Ο Φίλιππος ανέλαβε επίτροπος του ανηλίκου υιού του βασιλέως Περδίκα (αδελφού του Φιλίππου) , του Αμύντα και μεταβάλει την Μακεδονία από αναξιόπιστη δύναμη, φτωχή, διασπασμένη και εύκολη λεία εισβολέων από όλα τα σημεία του ορίζοντα (από ανατολάς οι Θράκες , από δυτικά οι Ιλλυριοί και από βορρά οι Παίονες) σε ισχυρότατο κράτος με δύναμη και οικονομική ευμάρεια.

Στο τέλος της βασιλείας του ο Φίλιππος παραδίδει στον διάδοχό του (Αλέξανδρο) ένα πανίσχυρο κράτος που εκτείνεται μέχρι το Βυζάντιο, προς βορρά πάνω από τα σημερινά Σκόπια και προς νότο μέχρι την Βοιωτία και ασκώντας σε όλη την χερσόνησο του Αίμου ΑΠΟΛΥΤΗ επιρροή.

Ο Φίλιππος υπήρξε εύστροφος, πολιτικά οξυδερκής και ταυτόχρονα στρατιωτική μεγαλοφυΐα. Σκληρός , θαρραλέος και αδίστακτος, που ομως είχε και τα μειονεκτήματά του αφού παρασυρόταν πολύ εύκολα από τα πάθη του (υπήρξε μέθυσος και γυναικάς).

Ο Φίλιππος ξεκίνησε ως όμηρος του Θηβαίου Πελοπίδα, κατά την βασιλεία του πατρός του Αμύντα έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η πίστη της Μακεδονίας στην Θηβαϊκή ηγεμονία. Ο νεαρός Φίλιππος εκπαιδεύτηκε στα νέα στρατιωτικά δεδομένα της εποχής και ως αποτέλεσμα αυτής της εκπαίδευσης απομυθοποιεί στο μυαλό του την ισχύ των υπολοίπων Ελληνικών πόλεων.

Το 359 π.χ. σε ηλικία 19 ετών επιστρέφει στην Μακεδονία.

Εκεί βασιλεύει ο μεγαλύτερος αδελφός του ο Περδίκας ο οποίος εκστρατεύει κατά των Ιλλυριών με 16.000 στρατιώτες εταίρους (πλούσιοι, αριστοκράτες και φίλοι της αυλής , ιππείς) και πεζεταίρους (πιο φτωχοί εταίροι που συμμετείχαν ως πεζοί) , ενώ δίπλα στον βασιλέα ελάμβαναν μέρος στην εκστρατεία οι βασιλικοί εταίροι (προσωπικοί φίλοι και σωματοφύλακες του βασιλέα).

Ο Μακεδών βασιλεύς στην ουσία εξελέγετο (και πολλές φορές καθαιρείτο) από τον στρατό (σύστημα που αργότερα αντέγραψαν οι Ρωμαίοι). Ο δε διάδοχος μεγάλωνε μαζί με γόνους αριστοκρατικών οίκων , ελάμβανε την ίδια εκπαίδευση  και όταν αυτός γινόταν βασιλέας οι φίλοι του (οι οποίοι είχαν αναπτύξει μαζί του δεσμούς φιλίας και αφοσίωσης) γίνονταν οι δικοί του βασιλικοί εταίροι.

Στην εκστρατεία κατά των Ιλλυριών όμως συντρίβονται οι Μακεδόνες (4.000 νεκροί) και σκοτώνεται ο ίδιος ο Περδίκας. Ο στρατός ανακηρύσσει βασιλέα τον υιό του νεκρού βασιλέως τον Αμύντα ο οποίος όμως είναι ανήλικος , οπότε αναλαμβάνει την επιτροπεία του ο Φίλιππος.

Στην νέα κατάσταση εναντιώνεται ο Άτταλος της Θράκης, επιτίθεται αλλά συντρίβεται από τον Φίλιππο και σκοτώνεται.

Ταυτόχρονα ο Αριδαίος της Χαλκιδικής με την κρυφή υποστήριξη της Αθήνας που έχει ανακτήσει μέρος της ναυτικής της δύναμης , επίσης εναντιώνεται.

Ο Φίλιππος αφήνει προς το παρόν τον Αριδαίο και στρέφεται κατά των Παιόνων. Τους νικά (βορείως των Σκοπίων) και εξασφαλίζει το αίσθημα της ασφάλειας από Βορρά στους Μακεδόνες.

Κερδίζει χρόνο σε διαπραγματεύσεις με τους Αθηναίους και εν τω μεταξύ επιτίθεται στον Αριδαίο τον οποίο νικά και φονεύει. Επίσης επιτίθεται στην Αμφίπολη (την οποία ήθελαν οι Αθηναίοι) και υπόσχεται να την παραδώσει στην Αθήνα με αντάλλαγμα να του επιστρέψουν την Πύδνα (σύμμαχο των Αθηνών). Αφού δεν υποστηρίζουν την Αμφίπολη ο Αθηναίοι , η πόλη πέφτει.

Ο Φίλιππος εκμεταλλευόμενος τον δισταγμό των Αθηναίων , διαρρέει στους υπόλοιπους Έλληνες την μυστική συμφωνία Αθηνών – Μακεδονίας για την Πύδνα και την Αμφίπολη. Οι Αθηναίοι με την αποκάλυψη της συμφωνίας εκτίθενται και αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα με τους συμμάχους τους. Έτσι ο Φίλιππος  εκμεταλλεύεται και αυτήν την περίσταση καταλαμβάνοντας και την Πύδνα.

Ελιγμός που καταδεικνύει την μεγάλη ικανότητα του να χειραγωγεί τους αντιπάλους του χωρίς ηθικούς δισταγμούς.

Κανείς δεν μπορεί να αντιδράσει γιατί όλοι έχουν εσωτερικά προβλήματα, κι έτσι ο Φίλιππος κερδίζει χρόνο για να οργανώσει το κράτος του. Καταλαμβάνει την Ποτίδαια, εδραιώνει την κυριαρχία του στην Χαλκιδική και καταλαμβάνει τα μεταλλεία χρυσού του Παγγαίου όρους. Αυτό του επιτρέπει να έχει μεγάλη οικονομική άνεση, οπότε κόβει δικό του νόμισμα και δημιουργεί στόλο και στρατό.

Όταν οι Αθηναίοι λύνουν τα εσωτερικά τους προβλήματα, ο Φίλιππος είναι ήδη πολύ δυνατός. Έχει μετατρέψει μέσα σε 4 χρόνια την Μακεδονία σε ένα ισχυρότατο κράτος. Έχοντας στην διάθεσή του χρήμα , το μοιράζει στις πόλεις της Ν.Ελλάδος δημιουργώντας φιλομακεδονικά κόμματα παντού. Εκεί που στο παρελθόν υπήρχαν δημοκρατικοί και ολιγαρχικοί , τώρα υπάρχουν φιλομακεδονικοί και αντιμακεδονικοί.

Φημισμένοι αντιμακεδόνες στην Αθήνα αναδεικνύονται οι ρήτορες Υπερίδης (ο πλέον απόλυτος , ο οποίος υπήρξε και σύζυγος της περίφημης Φρύνης) , ο περίφημος Δημοσθένης και ο Τίμαρχος (ο οποίος δικάστηκε και εκτελέσθηκε ως κίναιδος. Διασώζεται μάλλιστα το κείμενο σύμφωνα με το οποίο καταδικάστηκε, το «κατα Τιμάρχου» ωστε να πάψει επι τέλους η συκοφαντία οτι η ομοφυλοφιλία ήταν αποδεκτή στην αρχαία Ελλάδα).

Ο Φίλιππος δημιουργεί την Μακεδονική φάλαγγα της οποίας ο σχεδιασμός ήταν ένα  μέτωπο αλλά με διαφορετικού μήκους δόρατα (την σάρισσα) , έτσι ώστε η δύναμη κρούσης τα φάλαγγας να επιτυγχάνεται από πολλά δόρατα μαζί (η πρώτη σειρά είχε σάρισσα μήκους 4 μέτρων , η δεύτερη σειρά λίγο μακρύτερη  και ούτω καθ’ εξής  , με μεγαλύτερο δυνατό μήκος σάρισσας τα 7 μέτρα. Στην ουσία λοιπόν όταν χτυπούσε η Μακεδονική φάλαγγα χτυπούσαν ταυτόχρονα οι 5-6 πρώτες σειρές αυξάνοντας κατά πολύ την δύναμη του πρώτου χτυπήματος.

Η Μακεδονία εν τω μεταξύ έχει συντρίψει τους Ιλλυριούς , έχει καταλάβει την Θράκη και περιμένει την ευκαιρία να αναμιχθεί στα πράγματα της Ν.Ελλάδος.

Η ευκαιρία παρουσιάζεται με τον 3ο Δελφικό πόλεμο. Οι κάτοικοι της Φωκίδος υπο τον Φιλόκλητο καταλαμβάνουν το Μαντείο και καταληστεύουν τα αφιερώματα. Αυτό θεωρείται ιεροσυλία. Οι Αθηναίοι στηρίζουν , διακριτικά , τους Φωκαείς λόγω της εχθρότητας που έχουν με την Θήβα. Οι ιερείς του Μαντείου καλούν τον Φίλιππο σε βοήθεια και αυτός χτυπά τους Φωκαείς τους οποίους νικά το 346 π.χ. και παίρνει την ψήφο τους στην Ελληνική Αμφικτυονία (την τότε Πανελλήνια συμμαχία υπο την αιγίδα του Μαντείου) επομένως είχε 2 ψήφους  και θεωρείται ως ο εκλεκτός του μαντείου , αποκτώντας και την αίγλη του προστάτη του.

Στην Αθήνα επικρατούν οι ειρηνιστές Εύβουλος και Φωκίων οι οποίοι προσπαθούν να συνυπάρξουν με τον Φίλιππο ο οποίος όμως παραβιάζει συνεχώς τις σχετικές συνθήκες , καταλαμβάνοντας τελικά την Χερόνησο στα στενά του Βοσπόρου (εκεί που παλιότερα υπήρξε τύραννος ο Μιλτιάδης) θίγοντας παραδοσιακά ζωτικό χώρο των Αθηνών εφ’ όσον χάνουν την πρόσβαση στον Εύξεινο Πόντο απ’ όπου προμηθεύοντο σιτάρι.

Με την προτροπή του Δημοσθένους , οι Αθηναίοι συμμαχούν με τους Θηβαίους και τους Κορινθίους . Τον στρατό τους αντιμετωπίζει ο Φίλιππος στην Χαιρώνεια το 338 π.Χ.

Η μάχη της Χαιρωνείας θεωρείται η μεγαλύτερη μάχη στην οποία έλαβαν μέρος αμιγώς Ελληνικά στρατεύματα (χωρίς μισθοφόρους).

20.000 οι σύμμαχοι έναντι 17.000 Μακεδόνων. Η μάχη είναι μέχρις εσχάτων και την  κερδίζει ο Φίλιππος. Στην μάχη συμμετέχει και ο νεαρός υιός του Φιλίππου  Αλέξανδρος (μόλις 18 ετών) ως αρχηγός του ιππικού και με στρατηγικές κινήσεις υπερφαλαγγίζει τους αντιπάλους συμβάλλοντας τα μέγιστα στην νίκη των Μακεδόνων. Η νίκη του Φιλίππου είναι τόσο συντριπτική ώστε όλες οι πόλεις συνθηκολογούν χωρίς άλλη αντίσταση.

Οι Πέρσες που η τακτική τους ήταν να κρατούν διαιρεμένες τις Ελληνικές πόλεις δίνοντας χρήματα πότε στην μία και πότε στην άλλη , είναι απασχολημένοι με εσωτερικά προβλήματα , επαναστάσεις κλπ (κατάσταση που εξομάλυνε ο Δαρείος ο Γ’ μετέπειτα αντίπαλος του Αλεξάνδρου). Ένα χρόνο πριν την μάχη της Χαιρωνείας πεθαίνει σε βαθύ γήρας ο περίφημος Αθηναίος ρήτωρ ο Ισοκράτης , ο οποίος ήταν υπέρμαχος της συνένωσης όλων των Ελλήνων κατά του κοινού εχθρού , των Περσών. Μαθητές του Ισοκράτους ήσαν ο Δημοσθένης και ο Υπερίδης και πολλοί άλλοι σημαντικοί ρήτορες της εποχής. Στο τέλος της ζωής του υποστηρίζει τον Φίλιππο στον οποίο διαβλέπει  την ευκαιρία για την ένωση των Ελλήνων υπο την στιβαρή ηγεσία του.

Το 338 π.Χ. στον Πανελλήνιο συνέδριο που έγινε στην Κόρινθο εκλέγεται ηγέτης ο Φίλιππος (στρατηγός αυτοκράτωρ) και εγκρίνεται το σχέδιό του για εκστρατεία κατά των βαρβάρων.

Όμως το 336 π.Χ. κατά τον γάμο της κόρης του Κλεοπάτρας στο θέατρο των Αιγών ο Φίλιππος δολοφονείται από έναν αξιωματικό του τον Παυσανία , ο οποίος με την σειρά του φονεύεται από τον Αλέξανδρο.

Πολλά έχουν ειπωθεί για το παρασκήνιο της δολοφονίας του Φιλίππου.

Κατά μία εκδοχή  πίσω από την δολοφονία κρύβεται η σύζυγός του και μητέρα του Αλεξάνδρου , Ολυμπιάς . Η Ολυμπιάς , κόρη του Οίκου των Μολοσσών της Ηπείρου και ιέρεια των Καβειρίων μυστηρίων της Σαμοθράκης , εφοβείτο ότι ο Φίλιππος θα απεκήρυσσε τον Αλέξανδρο προς χάριν του νεώτερου γιού του (του Φιλίππου του Αριδαίου) τον οποίο είχε αποκτήσει με άλλη σύζυγο.

Άλλη εκδοχή αναμιγνύει και τον ίδιο τον Αλέξανδρο ο οποίος είχε έλθει σε σφοδρή σύγκρουση με τον Φίλιππο εξ αιτίας της συμπεριφοράς του τελευταίου προς την μητέρα του την Ολυμπιάδα.

Τέλος υπάρχει και η εκδοχή ότι ο Φίλιππος είχε υποψίες ότι ο Αλέξανδρος δεν ήταν δικός του υιός , αλλά είχε γεννηθεί από πιθανή σχέση του Φαραώ Νεκτανεβώ ( ο οποίος έκτισε τον ναό του Άμμωνος Διός , εξ ου και πολλοί συνδέουν αυτήν την εκδοχή με την ιδιαίτερη σχέση που απέκτησε ο Αλέξανδρος αργότερα ανακηρυσσόμενος υιός του Άμμωνος Διός) με την Ολυμπιάδα κατά την περίοδο που ο Φαραώ είχε φιλοξενηθεί από την μακεδονική αυλή και γι αυτό η Ολυμπιάς φοβόταν ότι ο Φίλιππος θα παραγκωνίσει τον δικό της υιό. Η εκδοχή αυτή δεν φαίνεται να ισχύει ιδιαίτερα , δεδομένου ότι ο Φίλιππος φανερά αγαπούσε τον Αλέξανδρο και φρόντισε να τον εξοπλίσει με την καλύτερη εκπαίδευση που θα μπορούσε να έχει ένας διάδοχος του θρόνου.

Μία ιστορική σύμπτωσις: Την ημέρα της γεννήσεως του Αλεξάνδρου , ο Ηρόστρατος έκαψε τον ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσσο (ένα από τα 7 θαύματα της αρχαιότητος) για να μείνει το όνομά του με κάποιον τρόπο στην ιστορία…

Τα δύο γεγονότα τα συνέδεσε ο ίδιος ο Φίλιππος λέγοντας ότι ο υιός του θα ήταν αυτός που θα έβαζε φωτιά στην Ασία. Μάλιστα ο Αλέξανδρος αργότερα συναισθανόμενος το βάρος της σύμπτωσης αυτής ξανάχτισε τον ναό.

Ετσι με την δολοφονία του Φιλίππου, λήγει  το πρώτο τμήμα της Μακεδονικής ηγεμονίας στην Ελλάδα και τα ηνία περνάνε πλέον στον Αλέξανδρο .

 

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά