Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

  1. ΥΣΤΕΡΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ  (1261 – 1453 μ.Χ.)

Οι Παλαιολόγοι

Με την ανακατάληψη της Πόλης (φάντασμα του παλιού εαυτού της) αρχίζει η δυναστεία των Παλαιολόγων στην νέα Ελληνική αυτοκρατορία.

Το 1262 μ.χ. οι Παλαιολόγοι καταλαμβάνουν και τον Μυστρά και την Μονεμβάσια , όχι με πόλεμο, αλλά ερχόμενοι σε συμφωνία με τους Φράγκους.

Η βασιλεία του Μανουήλ Η’ Παλαιολόγου θεωρείται εξαιρετική και ο ίδιος ο Μανουήλ ένας σπουδαίος αυτοκράτορας.

Παρά τις πολλές επιτυχίες του, εμέσως ευθύνεται για την τελική πτώση της Πόλεως , δεδομένου ότι έστρεψε το ενδιαφέρον του στην προσπάθεια απόκρουσης των προσπαθειών ανακατάληψης της Πόλεως απο τους Φράγκους και παρέβλεψε τον Τουρκικό κίνδυνο.

Για να ανασυγκροτήσει το ερειπωμένο και απογυμνωμένο απο πόρους κράτος βάζει βαρειά φορολογία (ειδικά στον λαό της Μ.Ασίας) δημιουργώντας και πάλι δυσαρέσκεια προς την κεντρική εξουσία.

Παίρνει και δάνεια απο όπου μπορεί να τα βρεί και γενικά προσπαθεί να φέρεται σαν την παλαιά αυτοκρατορία ενω δεν έχει πλέον τα ίδια μέσα (τα προνόμοια των Γενοβέζων είναι αυτά που θα δημιουργούσαν έσοδα για την Κωνσταντινούπολη αλλά αυτά τα έσοδα πηγαίνουν πλέον στους Γενουάτες και οχι στο κράτος. Η Κωνσταντινούπολη έχει πολύ υψηλό κόστος συντήρησης και συνεπως στην ουσία είναι άχρηστη σε όποιον την κατέχει, πέραν του γοήτρου της.

Η βαρειά φορολογία θα δημιουργήσει ψυχικό χάσμα του λαού με την διοίκηση, έτσι όταν αργότερα θα έλθουν οι Τούρκοι, οι τοπικοί πληθυσμοί θα είναι εχθρικά διακείμενοι έναντι της αυτοκρατορίας, άρα όχι και πολύ πρόθυμοι να αντισταθούν στους Τούρκους.

Αυτή η κατάσταση σε συνάρτηση με την αμέλεια των Παλαιολόγων να διασφαλίσουν την Μ.Ασία απο τους Τούρκους (αφού έχουν στραμένη την προσοχή τους στους Φράγκους), θα κοστίσει ακριβά αργότερα…..

Οι Φράγκοι με την σειρά τους προσπαθούν να ανακαταλάβουν την Πόλη και την αυτοκρατορία με επικεφαλής τον Κάρολο Ανδεγαβό (Γάλλο) που φτιάχνει έναν τεράστιο στρατό και στόλο. Ο Κάρολος ήταν πολύ ισχυρός και είχε υποτάξει και την Βενετία και την Γένοβα . Μάλιστα είχε ενθρονίσει και δικό του Πάπα…

Το 1274 μ.χ. ο Μανουήλ συμμετέχει με αντιπροσωπεία στην Σύνοδο της Λυών για την Ενωση των εκκλησιών, δεχόμενος όλους τους ισχυρισμούς των καθολικών. Το κάνει αυτό για να θεωρηθεί δικός τους και να μην έχει ερείσματα ο Κάρολος να του επιτεθεί. Δημιουργείται πολύ μεγάλη ένταση με αυτήν την κίνηση. Λαός και κλήρος ξεσηκώνονται, απορρίπτουν την θέση του Μανουήλ , στέλνουν νέα αντιπροσωπεία στην Λυών για να υπερασπίσει τις ορθόδοξες θέσεις και τελικά ο πάπας ξανα αφορίζει το Βυζάντιο αφού δεν εφαρμόζει το παπικό τελετουργικό.

Με αφορμή αυτό το περιστατικό, ο Μανουήλ θεωρείται απο τον λαό «προσκυνημένος» στους Φράγκους. Μάλιστα όταν θα πεθάνει δεν θα ενταφιαστεί  χριστιανικά και οι ιερείς αρνήθηκαν να τον ψάλλουν.

Τραγική κατάληξις της κατα τ’ άλλα πολύ επιτυχημένης βασιλείας του Μανουήλ!

Ο Μανουήλ συμμαχεί επίσης (μυστικά) με τον βασιλέα της Αραγωνίας κατα του Καρόλου, εξοπλίζοντας τους λαούς της Σικελίας που μισούν τον Κάρολο και τους Γάλλους. Αποτέλεσμα αυτού του εξοπλισμού είναι ο περίφημος «Σικελικός Εσπερινός», όπου οι Σικελοί επαναστατούν και σφάζουν όποιον Γάλλο συναντούν μπροστά τους (δάκτυλος του Μανουήλ).

Έχοντας επιτέλους απαλλαγεί απο την απειλή του Καρόλου , ο Μανουήλ στρέφεται στην Μ.Ασία. Διαπιστώνει όμως οτι έχει αφήσει να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Οι περιοχές που ήταν εξαιρετικά ακμαίες, έχουν ερημωθεί πλέον, είτε απο την υπερβολική φορολογία, είτε απο τις επιδρομές των Τούρκων.

Δεν μπορεί λοιπόν να κάνει τίποτε άλλο απο το να αφήσει εντολή στους διαδόχους του να φροντίσουν τον «εξ Ανατολών κίνδυνο».

Χαρακτηριστικό παρεπόμενο της Φραγκοκρατίας είναι οτι το Βυζάντιο, ακόμη και μετά την απελευθέρωση έχει υιοθετήσει τον δυτικό τρόπο διακυβέρνησης (μικρά κρατίδια / φέουδα, σε αντίθεση με το προηγούμενο μοντέλο που ήταν συνολικά συμπαγές κράτος. Ένα μοντέλο που δεν το ξεπέρασε ποτέ η αυτοκρατορία, σταματώντας έτσι οριστικά να διοικείται με το «Ρωμαικό μοντέλο».

Τον Μανουήλ Η’ Παλαιολόγο διαδέχεται το 1293 μ.χ. ο Ανδρόνικος Β΄Παλαιολόγος.

Ο Μανουήλ ήθελε τον δευτερότοκο γιό του Κωνσταντίνο που ήταν πιο ικανός, αλλά φοβήθηκε μην εκκινήσει ενδοδυναστική διαμάχη και χρίζει διάδοχο τον Ανδρόνικο.

Αυτός, ως θρησκόληπτος και κόβει αμέσως όλες τις σχέσεις με την δυτική εκκλησία, φυλακίζει όλους τους «ενωτικούς» στρέφοντας άλλη μία φορά τους Δυτικούς εναντίον του Βυζαντίου. Το Αιγαίο γίνεται απροσπέλαστο λόγω των πολέμων Βενετίας –Γένοβας (είναι τα μόνα κράτη που έχουν ισχυρούς στόλους) και συνεπώς το εμπόριο μαραζώνει.

Στρέφει  την προσοχή του στην Ανατολή, ματαια όμως. Είναι πλέον και αργά αλλά και ο ίδιος δεν είναι καλός στρατηγός (αντίθετα είναι σπουδαίος λόγιος και δίνει μεγάλη ώθηση στις τέχνες). Το κενό εξουσίας αναδεικνύει τους στρατηγούς / σφετεριστές ως την νέα πηγή δύναμης.

Το 1302 μ.χ. ο γιός του Μανουήλ Θ’ συγκρούεται με τους Τούρκους του Οσμάν (Οθωμανοί) και κατασυντρίβεται στην μάχη του Βαφέως (Μάτζικερτ , Μυριοκέφαλο, Βαφεύς είναι οι 3 κρίσιμες μάχες που χάθηκαν έναντι των Τούρκων και στην ουσία θα κρίνουν την τύχη του Βυζαντίου).

Το Βυζάντιο πλέον έχει μείνει πολύ πίσω στην πολεμική τακτική έναντι των Τούρκων. Ο στρατός είναι αργοκίνητος, με παρωχημένο οπλισμό, σε αντίθεση με τους Τούρκους που είναι εξαιρετικά ευέλικτοι.

Ακόμη και ο λαός δυσανασχετεί θεωρώντας οτι η Κωνσταντινούπολις απομυζεί τους πόρους του κράτους, έτσι δεν υπάρχει και η απαραίτητη εθνική σύμπνοια.

Μεταξύ του 1321 και του 1328 μ.χ. γίνεται εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του Ανδρόνικου Β’ και του Ανδρόνικου Γ’ . Επικρατεί ο Ανδρόνικος Γ’ που έχει συμμάχους τους Σέρβους. Είναι ικανός αυτοκράτορας, αλλά πεθαίνει γρήγορα και τον διαδέχεται ο ανήλικος Ιωάννης ο 5ος με επίτροπο τον Ιωάννη 6ο Κατακουζηνό τον οποίον όμως απορρίπτουν οι Παλαιολόγοι. Ετσι ξεκινά νέος εμφύλιος (1343-1351 μ.χ.) μεταξύ Παλαιολόγων και Κατακουζηνών. Νικητές αναδεικνύονται οι Παλαιολόγοι που έχουν συμμάχους τους Σέρβους (οι Κατακουζηνοί έχουν συμμάχους τους …. Τούρκους).

Ο Κατακουζηνός δίνει δώρο στους συμμάχους του τους Τούρκους την Ανδριανούπολη (μελλοντική πρωτεύουσα του Μωάμεθ) κι έτσι για πρώτη φορά οι Τούρκοι βάζουν πόδι και στην Ευρώπη ………..

Όπου πατάνε οι Τούρκοι εξισλαμίζουν τον πληθυσμό (κυρίως παρέχοντας μεγάλα προνόμοια στους εξισλαμισμένους) επομένως στερεώνουν μόνιμα την παρουσία τους.

Στο διάστημα αυτό η διαδοχή είναι:

-Ιωάννης 5ος Παλαιολόγος (σύμβουλος ο Ιωάννης 6ος Κατακουζηνός που έχασε μεν στον εμφύλιο αλλά τον κράτησαν ως σύμβουλο…).

-Μανουήλ 10ος  Παλαιολόγος

Κωνσταντίνος 11ος Παλαιολόγος

 

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

 

(Συνεχίζεται …53)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά