Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΛΥΤΡΑΣ [Ο ΓΕΝΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ]

Απο την Μαρια Τσεβα

Βλέπει για πρώτη φορά το φως το 1832 στο χωριό Πύργος της Τήνου. Λίγα χρόνια αργότερα, έκπληκτος
ο δάσκαλος στο σχολείο του χωριού, Αλέξανδρος Μπον, αντικρίζοντας τον εαυτό του ζωγραφισμένο από
τον μικρό Νικηφόρο, κατά τη διάρκεια του μαθήματος, αναφωνεί: «Εσύ παιδί μου γεννήθηκες ζωγράφος
χωρίς να διδαχθείς την ζωγραφική».
Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη Σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου Αθηνών, έχει ήδη προσληφθεί ως συνεργάτης για τη διακόσμηση της Ρώσικης Εκκλησίας Αθηνών.
Την αποφοίτησή του από το Πολυτεχνείο ακολουθεί υποτροφία από το κράτος και τον Βασιλιά Όθωνα για περαιτέρω σπουδές στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου.

Εκεί συνηθίζει να μιλά στους συμφοιτητές του για το αρχαίο ελληνικό κλασικό πνεύμα, το οποίο διακατέχει τα έργα της περιόδου αυτής, πολλά από τα οποία μπορεί κανείς να βρει σήμερα στην Πινακοθήκη του Μονάχου.
Με την αποφοίτησή του, οι καθηγητές του προτείνουν να αναλάβει την έδρα του Κλασικισμού στο Μόναχο.

Εκείνος όμως αρνείται. Το μυαλό και η καρδιά του βρίσκονται στην Ελλάδα, στον λευκό καμβά
που αναμένει τον ίδιο και την τέχνη του να συνεξελιχθούν.
Σε ηλικία 34 ετών, διορίζεται καθηγητής στη σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου Αθηνών μεταλαμπαδεύοντας την καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία σε μια σειρά από μεγάλους Έλληνες ζωγράφους: Γεώργιο Ιακωβίδη, Πολυχρόνη Λεμπέση, Περικλή Πανταζή, Γεώργιο Ροϊλό.

Τα έργα του αναπαριστούν την ελληνική πραγματικότητα, υπηρετώντας την αλήθεια και όχι την αληθοφάνεια.

Τα σχέδια και οι μορφές των έργων του, το ιδεαλιστικά αγνό ελληνικό σπίτι και η
καθημερινότητα του Έλληνα, αντανακλούν την ευγένεια, την πνευματικότητα και την απλότητα του τόπου.

Η περιοδεία του μαζί με τον συνάδελφό του, Νικόλαο Γύζη, στην Ανατολή εμπλούτισε σημαντικά τα
θέματά του, με μορφές και σκηνές από τη ζωή εκεί.
Η καλλιτεχνική πληρότητα που αναδύεται από τα έργα του, θα τολμούσαμε να πούμε πως έχει τη βάση της στην αλληλεπίδραση με την προσωπική πληρότητα.

 

Ο ίδιος συνήθιζε να λέει ότι «Η αγάπη για το ωραίο είναι η γέφυρα μεταξύ Θεού και ανθρώπων».

Ο “γεννημένος ζωγράφος” Νικηφόρος Λύτρας, πεθαίνει σχεδόν κινηματογραφικά από δηλητηρίαση που του προκάλεσαν οι χημικές ουσίες των χρωμάτων που χρησιμοποιούσε για την τέχνη του.
Τα “Κάλαντα” του Νικηφόρου Λύτρα (1872) αποτελούν έναν από τους ωραιότερους πίνακες στην ιστορία της ελληνικής ζωγραφικής.
«Η αγάπη προς το ωραίον είναι η γέφυρα μεταξύ Θεού και ανθρώπου» είχε δηλώσει κάποτε ο σπουδαίος Έλληνας ζωγράφος από την Τήνο, στον οποίο έχει αποδοθεί και ο τίτλος «Ζωγράφος των Χριστουγέννων».

Για πολλούς, τα “Κάλαντα” είναι το σημαντικότερο έργο της ελληνικής ηθογραφικής ζωγραφικής.

Ένα έργο που έχει συζητηθεί όσο λίγα και σηματοδοτεί όσο κανένα άλλο το πνεύμα των Χριστουγέννων!!

Το γνωστό έργο του Λύτρα είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα καλλιτεχνικά δείγματα που καθορίζουν όχι μόνο τον ίδιο τον καλλιτέχνη, αλλά και την ελληνική ηθογραφική ζωγραφική του 19ου αιώνα.

Σκοπός της οποίας είναι να “μιλήσει” για την ελληνική πραγματικότητα της εποχής, τις δυσκολίες, την καθημερινή προσπάθεια επιβίωσης, προσδίδοντας όμως έντονα το συναισθηματικό στοιχείο.

Το αποτέλεσμα είναι έργα όπου κυριαρχεί μια οπτικοποιημένη  να τουραλιστική αφήγηση, μέσα από την ευαίσθητη ματιά του καλλιτέχνη.

Ο πίνακας, μέσα από την οπτική του Λύτρα, μας ταξιδεύει στα χριστουγεννιάτικα ελληνικά έθιμα.

Χρησιμοποιώντας λιτά μέσα, πλάθει μία ιδιαίτερα λυρική ατμόσφαιρα, αποτυπώνοντας μια ομάδα
παιδιών που ψάλλουν τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα στην αυλή ενός αγροτικού σπιτιού.
Αρχίζει να βραδιάζει.

Το φως είναι ελάχιστο κι επιβλητικό και προέρχεται από το φεγγάρι, που σκαρφαλώνει στον ουρανό, και ένα μικρό φανάρι, που κρατάει ένα από τα παιδιά.

Την εποχή που ζωγραφίστηκε ο πίνακας, τα παιδιά έψαλλαν τα κάλαντα μετά τη δύση του ηλίου –κάτι που επιβιώνει
ακόμη και σήμερα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας– και η ανταμοιβή ήταν κυρίως ξηροί καρποί και
φρούτα.
Τα πέντε παιδιά, διαφόρων εθνικοτήτων, ντυμένα με παραδοσιακά ενδύματα, ψάλλουν τα κάλαντα με τη συνοδεία φλογέρας και τύμπανου, ενώ η σπιτονοικοκυρά με το μωρό στην αγκαλιά παρακολουθεί τα παιδιά, κρατώντας στα χέρια της ρόδια, για να τα φιλέψει. Ένα από τα παιδιά κρατάει ένα αναμμένο φανάρι, ενώ ένα άλλο ένα καλαθάκι για τα κεράσματα.

Ένα μικρό αγόρι ξεπροβάλλει στο βάθος του ψηλού μαντρότοιχου –δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής– κοιτάζοντας με περιέργεια τη σκηνή.

Δεν πρόκειται όμως για μια απλή απεικόνιση ενός παραδοσιακού εθίμου, αλλά για ένα έργο με πολλούς
συμβολισμούς.

Τα ρόδια που κρατάει η νεαρή μητέρα και συμβολίζουν την αφθονία και την καλοτυχία, η ψάθινη σκούπα και το ξεραμένο δέντρο που συμβολίζουν τη φτώχεια, αλλά και το αρχαίο άγαλμα στο κάτω μέρος του πίνακα, όλα έχουν μια ξεχωριστή, ισορροπημένη θέση και ένα νόημα σε αυτό το
μεγάλης αξίας έργο του σπουδαίου ζωγράφου.

Ο Νικηφόρος Λύτρας υπήρξε πρωτοπόρος στη διαμόρφωση της διδασκαλίας των Καλών Τεχνών στην Ελλάδα και θεωρείται ο “Γενάρχης” της νεοελληνικής ζωγραφικής.

Ήταν ο πρώτος που παρουσίασε έργα εμπνευσμένα από τα έθιμα του τόπου, με ειλικρίνεια και απλότητα.

Ως δημιουργός και ως δάσκαλος, με ακαδημαϊκή παιδεία και αυθεντικό ενδιαφέρον για την τέχνη, σημάδεψε την πορεία της ζωγραφικής στην Ελλάδα και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους δασκάλους της.
Άλλα πολύ σημαντικά έργα του είναι το ́ ́Φίλημα»,η »Αναμονή»,»Γυρισμός από το πανηγύρι της
Πεντέλης»,»Άνθη του Επιταφείου» και πάρα πολλές προσωπογραφίες γνωστών Αθηναίων!!

ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΒΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά