Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

 .. Φ.Κ ..  Στην παράκληση ενος αγαπητού Αναγνώστη  ..και οχι μονο  , στην  εφημερίδα  μας ο οποίος δεν βρίσκετε στο νησι και δεν μπορουσε να παραβρεθεί στην συγκεκριμένη εκδήλωση στα πλαίσια των ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ  .. δεν θα μπορουσε να μας αφήσει αδιάφορους  να προσπαθήσουμε να βρούμε την ομίλα του κ .Κατσικαρέλης Μιχάλης, της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού.

Ευχαριστούμε απο καρδίας τον  κ. Οθωνα Κυπριωτακη για την άμεση βοήθεια του..

===================================================================

ΣΑΛΑΜΙΝΙΑ 2021

Όνομα: Κατσικαρέλης Μιχάλης, της Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού.
Tόπος ομιλίας: Αμπελάκια Σαλαμίνας σε επετειακή εκδήλωση
μνήμης για την Ναυμαχία της Σαλαμίνας στα πλαίσια των

εκδηλώσεων «Σαλαμίνια 2021».

Τίτλος: Η έννοια της ελευθερίας, μέσα από την Ναυμαχία της

Σαλαμίνος. Διακύβευμα και κληρονομιά.

2.500 χρόνοι από την Ναυμαχία της Σαλαμίνας που έλαβε χώρα τον
Σεπτέμβριο του 480 πΧ, κατά την οποία οι Έλληνες, με μικρές
δυνάμεις αλλά με άριστη τακτική και στρατηγική, κατατρόπωσαν τον
περσικό στόλο, και άλλαξαν την πορεία της ίδιας της ανθρωπότητας.
Η ομιλία αναφέρεται στην έννοια της ελευθερίας όπως την βίωναν οι
αρχαίοι Έλληνες, μιας έννοιας συνδεδεμένης με την συμμετοχή στην
άσκηση της εξουσίας όλων των ελεύθερων πολιτών, που αγωνίστηκαν
στους περσικούς πολέμους και συγκεκριμένα στην Ναυμαχία της
Σαλαμίνας. Πρωταρχικός στόχος, είναι να αναδειχθούν οι λόγοι της
αποφασιστικότητας των Ελλήνων. Η έλξη του ηρωικού
παραδείγματος των Σαλαμινομάχων είναι μεγάλης δυναμικής από
γενιά σε γενιά και ενέπνευσε σε δύσκολες στιγμές το θάρρος στον
Ελληνισμό, όπως διαφαίνεται στα γραφόμενα των αγωνιστών του 21.
Η ελευθερία στην Αρχαιότητα
Το κυριότερο γνώρισμα του πολίτη, είναι η συμμετοχή στην Αρχή,
στην εξουσία δηλαδή του δικαστού, αλλά και ως μέλος της Εκκλησίας
του λαού, δηλαδή των συνελεύσεων του. Σύμφωνα με τον
Αριστοτέλη, είναι αναγκαίο να μετέχουν από κοινού όλοι οι πολίτες.

Μέσα στην δημοκρατία, υπήρχε η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη
ισότητα μεταξύ των πολιτών, αλλά και η ελευθερία.
Από τον 8ο

αιώνα πΧ και μετά, εμφανίζεται ο πολιτικός οργανισμός
πόλις-κράτος στον Αρχαίο Ελληνικό κόσμο. Στον αρχαίο ελληνικό
κόσμο ασχέτως πολιτεύματος, η ευρύτατη συμμετοχή των πολιτών
ήταν η σταθερά επιδιωκόμενη κατάληξη, ακόμη και στην Σπάρτη.
Στην Αθήνα η πολιτειακή εξέλιξη της πόλης-κράτους με
μεταρρυθμίσεις από τον Σόλωνα και τον Κλεισθένη, κατέληξε στην
Δημοκρατία, όπου ακόμα και στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα
των πολιτών εξασφαλίστηκαν τα δικαιώματα της ελευθερίας, η
πολιτική ισότητα και τα πολιτικά δικαιώματα.

Η αναγκαιότητα των νόμων, ως συνεκτικού θεσμού της πολιτείας
αλλά και ως μέριμνας γα την τήρησή τους, αποτελούσε πρώτιστο
μέλημα των αρχαίων Ελλήνων, όπως φαίνεται στην απάντηση του
εξόριστου Σπαρτιάτη βασιλιά Δημάρατου στον Ξέρξη, που αναφέρει
ο Ηρόδοτος: «…Γιατί είναι βέβαια ελεύθεροι, όμως η ελευθερία τους
δεν είναι απόλυτη· γιατί πάνω τους, στέκεται δεσπότης ο νόμος, που τον
τρέμουν πολύ περισσότερο απ ̓ ό,τι οι δικοί σου εσένα. …».
Ο Περσικός κίνδυνος
Η Περσική αυτοκρατορία ήταν ένα πολυεθνικό κράτος από την
Βακτριανή (σημερινό Τατζικιστάν) έως το Αιγαίο και την Αίγυπτο. Η
πολιτική των Περσών στους υποτελείς λαούς χαρακτηριζόταν ήπια.

Τους λαούς όμως που αντιστέκονταν, τους εξανδραπόδιζαν. Η
διαφορά Περσών με των Έλληνες επί της εξουσίας, ήταν πασιφανής:
«Δούλοι δε λογιούνται ανθρώπου, ουδ ̓ υπήκοοι κανενός» («Πέρσαι»
του Σαλαμινομάχου Αισχύλου).
Μετά την υποταγή της Λυδίας υπό τον Κροίσο, οι Πέρσες κατέλαβαν
και τις ελληνικές πόλεις της Μ. Ασίας. Όταν η εκστρατεία του
Αρισταγόρα της Μιλήτου στην Νάξο το 499 πΧ, απέτυχε, ο ίδιος
προκάλεσε επανάσταση στις ιωνικές πόλεις της Μ. Ασίας, που
κατεστάλη το 493 πΧ. Έτσι οι Πέρσες βρήκαν αφορμή να επέμβουν

στα πράγματα της κυρίως Ελλάδας με πρόσχημα την βοήθεια των
Αθηναίων και Ερετριαίων. Η πρώτη περσική εκστρατεία υπό τον
Μαρδόνιο, την άνοιξη του 492 πΧ, επί βασιλείας Δαρείου, έληξε
άδοξα όταν ο στόλος του αποδεκατίστηκε στον Άθω από
θαλασσοταραχή. Κατά τη δεύτερη περσική εκστρατεία το 490 πΧ, ο
στόλος κατέπλευσε στον Μαραθώνα, όπου ο στρατός ηττήθηκε από
10.000 Αθηναίους οπλίτες και χίλιους Πλαταιείς υπό τον Αθηναίο
στρατηγό Μιλτιάδη. Η ήττα των Περσών στον Μαραθώνα έδειξε ότι
ο Περσικός κίνδυνος μπορούσε να αναχαιτισθεί.
Ο Ξέρξης που ανέλαβε τα ηνία του Περσικού κράτους το 486 πΧ,
συγκέντρωσε στρατεύματα, 1207 τριήρεις και 3.000 βοηθητικά πλοία.
Ο στρατός του προχωρούσε, ενώ ο στόλος ακολουθούσε παραλιακά
ώστε να εξασφαλίζεται ο εφοδιασμός και να εμποδίζονται πιθανές
ενέργειες του ελληνικού στόλου. Η αντίσταση στα Τέμπη το 481 πΧ
δεν καρποφόρησε, και ο στρατός του Ξέρξη αντιμετωπίστηκε στις
Θερμοπύλες όπου ο Λεωνίδας έγραψε σελίδες δόξας. Παράλληλα ο
στόλος των Ελλήνων στις Αφέτες της Εύβοιας αναγκάστηκε να
υποχωρήσει μετά από αμφίρροπες ναυτικές συγκρούσεις.
Ο ικανός στρατηγός
Τότε, αναδείχτηκε η φυσιογνωμία του Αθηναίου στρατηγού
Θεμιστοκλή του Νεοκλέους, που χάρη στην στρατηγική του, οι
ελληνικές πόλεις οδηγήθηκαν στην νίκη στην Σαλαμίνα. Ήταν ηγέτης
της Δημοκρατικής παράταξης. Χάρις στη διορατικότητα του,
προετοίμασε το 483 πΧ την πόλη του, ναυπηγώντας 100 άφρακτες
νέες τριήρεις, δηλαδή χωρίς κατάστρωμα. Επειδή οι ισορροπίες
δυνάμεων μεταξύ των πόλεων στο Αιγαίο άλλαζαν, όπως και στο
εσωτερικό της Αθήνας, λόγω του δημοκρατικού πολιτεύματος, ενώ σε
οικονομικό επίπεδο κέρδιζε έδαφος η οικονομία της θάλασσας,
αυτόματα αναβαθμίσθηκαν οι θήτες, που αποτελούσαν το μεγαλύτερο
μέρος των πληρωμάτων των τριήρεων. Κατά την κάθοδο του Ξέρξη, ο
Θεμιστοκλής κατάφερε να πείσει τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν
την πόλη τους, ερμηνεύοντας τα ξύλινα τείχη του χρησμού ως πλοία.

Η έλευση των Αθηναίων στην Σαλαμίνα δεν είναι τυχαία, καθώς
αποτελούσε Αθηναϊκό έδαφος που είχε αποκτηθεί μετά τον νικηφόρο
πόλεμο με τους Μεγαρείς. Οι Πέρσες κατέστρεψαν την πόλη, ενώ ο
στόλος τους αγκυροβόλησε στο Φάληρο.
Στο ελληνικό στρατόπεδο της Σαλαμίνας οι αντιπαραθέσεις ήταν
έντονες. Αν και η Αθήνα διέθετε τις πιο πολλές τριήρεις, ο
Θεμιστοκλής χάριν της σωτηρίας της Ελλάδας είχε παραχωρήσει την
πρωτοκαθεδρία στους Λακεδαιμονίους. Δεν δίστασε να συμφιλιωθεί
με πολιτικούς του αντιπάλους όπως ο Αριστείδης ο Δίκαιος, ηγέτης
των συντηρητικών. Τα πειστικά επιχειρήματα και τελικά το τέχνασμα
του Σίκινου που προκάλεσε τον αποκλεισμό του ελληνικού στόλου
στα Στενά, συντέλεσαν ώστε η ναυμαχία να διεξαχθεί εντός των
Στενών ευνοώντας τους Έλληνες.
Ο βασιλιάς Ξέρξης έστησε τον θρόνο του στο όρος Αιγάλεω για να
έχει καλύτερη εικόνα, αλλά και για να είναι σίγουρος ότι οι άνδρες
του από φόβο, θα έκαναν το καθήκον τους. Οι λεπτομέρειες της
διεξαγωγής της Ναυμαχίας, είναι εν πολλοίς γνωστές. Οι περσικές
τριήρεις κατέλαβαν την νήσο Ψυτάλλεια ενώ προχώρησαν σε λήψη
θέσεων μάχης απέναντι στον ελληνικό στόλο, παραταγμένο από την
Κυνόσουρα ως το ακρωτήριο Αράπη. Ο Θεμιστοκλής μίλησε
κατάλληλα. Με τον απόπλου του ελληνικού στόλου, οι άμαχοι στην
ακτή ζητωκραύγασαν, υπέρ των Ελλήνων. Στα τριήρεις τα
πληρώματα είχαν κοινή φυλετική καταγωγή. Οι ελληνικές δυνάμεις
τραγουδούσαν τον παιάνα: «Εμπρός, παιδιά των Ελλήνων …», για να
αποδείξουν στον αντίπαλο ότι αποτελούν ένα ενιαίο μαχητικό σύνολο.
Η ναυμαχία
Οι Αθηναίοι, στο αριστερό πλευρό της ελληνικής παράταξης απέναντι
στους Φοίνικες, εκμεταλλεύτηκαν τις πρωινές ώρες αριστοτεχνικά τον
βόρειο εποχικό άνεμο της περιοχής, που δημιουργούσε κυματισμό ο
οποίος προκαλούσε συνεχή διατοιχισμό στις περσικές τριήρεις. Σε
συνδυασμό με την χρήση του ελιγμού διέκπλου μετ’ αναστροφής, οι
Αθηναίοι έτρεψαν σε φυγή προς το Φάληρο, τα φοινικικά πλοία στο

περσικό δεξιό, προκαλώντας σύγχυση στην εχθρική παράταξη. Ενώ οι
υπόλοιπες συμμαχικές ελληνικές πόλεις συγκρατούσαν το περσικό
αριστερό, οι Αθηναίοι πέτυχαν την διάρρηξη. Συμπαρέσυραν έτσι,
όλη την περσική παράταξη που εγκατέλειψε το πεδίο της Ναυμαχίας.
Η Ψυτάλλεια ανακαταλήφθηκε από τον Αριστείδη. Οι τελευταίες
συγκρούσεις των ελληνικών πλοίων με απομονωμένα περσικά
ολοκληρώθηκαν μέχρι την Δύση του ήλιου.
Απώλειες και επακόλουθα της ναυμαχίας
Οι μεγάλες απώλειες των Περσών αντικατοπτρίζουν και την
αποφασιστικότητα των εμπλεκομένων. Ο Διόδωρος Σικελιώτης
αναφέρει τουλάχιστον 200 πλοία των Περσών, έναντι 40 των
Ελλήνων. Οι Πλούταρχος, Αισχύλος και Ηρόδοτος δεν αναφέρουν
ακριβή αριθμό απωλειών. Η αποφασιστική αυτή ναυμαχία, ώθησε την
Περσική ηγεσία και τον Ξέρξη πίσω στην Ασία, αφού ήθελε να
κρατήσει ασφαλείς τις περσικές θαλάσσιες επικοινωνίες. Εν συνεχεία,
με τις νίκες των Ελλήνων υπό τον Λακεδαιμόνιο στρατηγό Παυσανία
στις Πλαταιές, αλλά και την μάχη της Μυκάλης, αμφότερες τον
Αύγουστο του 479 πΧ, εξασφαλίσθηκε η Ελληνική ναυτική κυριαρχία
στο Αιγαίο, και η απελευθέρωση της ελληνικής Μ. Ασίας.
Μετά το πέρας των περσικών πολέμων
Η ίδρυση της Δηλιακής συμμαχίας, που μεταβλήθηκε σε Αθηναϊκή
συμμαχία, έδωσε πρόσθετη ώθηση στην Αθήνα για την κυριαρχία
στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που οδήγησε σε αναβάθμιση των
κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Η Αθηναϊκή δημοκρατία
προόδευσε μέσα από την σταδιακή αναβάθμιση της θέσης των θητών.
Η Αθήνα λόγω της ναυτικής αυτοκρατορίας, την πεντακονταετία 479-
431, γνώρισε πολιτισμική ανάπτυξη, ώστε ο 5ος αιώνας ονομάστηκε
χρυσός αιώνας του Περικλέους, από το όνομα του χαρισματικού
πολιτικού.

Υποδούλωση των Ελλήνων και ελευθερία
Στο ερώτημα, ποια θα ήταν η τύχη των ελληνικών πόλεων, εάν στη
Σαλαμίνα είχαν επικρατήσει οι Πέρσες: Αφ’ ενός εάν δεν
καταστρέφονταν οι πόλεις τους, ο πολιτισμός θα συνέχιζε να
υφίσταται, όμως η αναπτυξιακή του πορεία δεν θα μπορούσε να είναι
ιδιαίτερα ανοδική, όπως συνέβη στους Ίωνες της Μ. Ασίας, που
διατήρησαν μεν τον τρόπο ζωής τους, όμως, η επιρροή τους έφθινε
συνεχώς. Οι Έλληνες μαχητές πίστευαν ότι ως ελεύθεροι άνθρωποι,
είχαν υψηλότερο φρόνημα και ισχυρότερο κίνητρο από τους Πέρσες.
Στην περίπτωση ήττας στη Σαλαμίνα, η ελευθερία που απολάμβαναν
οι Έλληνες στην μαθηματική έρευνα και τη φυσική παρατήρηση του
6ου και του 5ου αιώνα, δεν θα μπορούσε να συνεχιστεί, καθώς στην
Περσική αυτοκρατορία ανάλογες δραστηριότητες εκτελούνταν κάτω
από τον κρατικό έλεγχο και τη θρησκευτική επίκριση.
Η Σαλαμίνα συνέχισε να εμπνέει γενιές Ελλήνων ανά τους αιώνες. Το
τρανό παράδειγμα των Σαλαμινομάχων, ενέπνευσε τους
επαναστατημένους ραγιάδες να αγωνιστούν για την απελευθέρωσή
τους, ενάντια στους Οθωμανούς το 1821. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης
ειδοποιούσε: «…Ρίψατε τὰ βλέμματά σας εἰς τὰς θαλάσσας, καὶ θέλετε
ἰδεῖ … Ὀμογενεῖς, ἐτοίμους νὰ ἀκολουθήσωσι τὸ παράδειγμα τῶν
Ἡρώων τῆς Σαλαμῖνος…»
Μία από τις σημαντικότερες, λοιπόν, παρακαταθήκες της Ναυμαχίας
της Σαλαμίνας στις αξίες του Δυτικού πολιτισμού, είναι η διάσωση
της έννοιας της «ελευθερίας», η ενίσχυση της Δημοκρατίας και η
θεμελίωση της «Δυτικής παράδοσης της Πολιτικής Φιλοσοφίας».
Κληρονόμος της Ναυτικής αυτής Ιστορίας, είναι το Πολεμικό μας
Ναυτικό, γιατί: «Έχομεν γήν και πατρίδα, όταν έχομεν πλοία εις την
Θάλασσαν».

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά