Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

 

ΒΕΝΕΤΟΤΟΥΡΚΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

Μεγάλο το κείμενο γιατι μεγάλη είναι και η περίοδος που καλύπτεται απο τους απανωτούς πολέμους μεταξύ της Βενετίας (της Δύσης στην ουσία) και της ακμάζουσας Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Λόγω λοιπόν του μεγέθους του κειμένου αυτό αναρτάται σε δύο μέρη)

 

Η στάσις των Ελλήνων

Στην ουσία  η Μικρά Ασία , Θράκη και Μακεδονία είναι Οθωμανικές.

Στην υπόλοιπη Ελλάδα υπάρχουν τμήματα τα οποία κατέχονται απο τους Φράγκους (Ευβοια , Μωριάς , Ήπειρος , Κρήτη, Χίος , Ρόδος) ενω τα υπόλοιπα κατέχονται απο τους Οθωμανούς.

Απο την αρχή κυριαρχεί μεταξύ των Ελλήνων η δυσειδαιμονική άποψις (χαρακτηριστικό της κατάπτωσης και της αδυναμίας τους) ότι μόλις μπουν οι Οθωμανοί στην Αγία Σοφία θα «ξυπνήσει ο αυτοκράτωρ και έχοντας τον Θεό μαζί του θα σφάξει με την ρομφαία του τους άπιστους και θα τους διώξει μέχρι την …κόκκινη μηλιά».  Αυτή η δοξασία , είχε ως αποτέλεσμα να μαζευτούν οι περισσότεροι μέσα στην Αγία Σοφία κατα την Άλωση , όπου τους βρήκαν οι Οθωμανοί και τους κατέσφαξαν.

Μετά την Άλωση επεκράτησαν άλλες δοξασίες (τα τηγανητά ψάρια που ζωντάνεψαν μόλις τα έριξαν στην λιμνούλα , ο Μαρμαρωμένος βασιλιάς , «πάλι με χρόνια με καιρούς..» κλπ) που κατα κάποιο τρόπο κράτησαν ζωντανή την πίστη του γένους για την τελική λύτρωση. Είναι λοιπόν ενδεικτική η άποψις που γεννιέται αμέσως μετα την Άλωση οτι το γένος θα ξαναπάρει αυτά που έχασε.

Για τον τρόπο που θα γίνει αυτό γεννώνται 3 γενικές τάσεις:

  • Η άποψις του Γενναδίου , κατα την οποία δεν πρέπει να πολεμηθούν οι Οθωμανοί , αλλά ο Ελληνισμός να συνεραστεί μαζι τους και όντας χρήσιμος να τους αφομοιώσει, όπως έγινε παλαιότερα με την Ρώμη. Ακολουθώντας αυτήν την άποψη η εκκλησία «συνεργάζεται» και αποκτά σχετικές ελευθερίες και αυτονομία (σε αντίθεση με τις Φραγκοκρατούμενες περιοχές όπου δεν υπήρχε ελευθερία πίστεως). Σε βάθος χρόνου βεβαίως , αυτή η άποψις αποδεικνύεται χείμαιρα.
  • Η άποψις του Βησσαρίωνος , μητροπολίτου Νικαίας που έγινε καθολικός , όταν λίγο προ της Αλώσεως έγινε ένωσις των εκκλησιών σε μία ύστατη προσπάθεια να προκληθεί βοήθεια απο την Δύση. Μάλιστα ο Βησσαρίων αναριχήθηκε μέχρι και στο αξίωμα του Καρδιναλίου. Η άποψις αυτήισυριζόταν οτι το γένος έπρεπε να στραφή προς τους Λατίνους. Ο Βησσαρίων ήτο μεγάλος πνευματικός άνθρωπος, έφερε πολλούς λογίους και βιβλία στην Δύση, δημιούργησε βιβλιοθήκες και γενικά επέδειξε μεγάλο πνευματικό έργο. Ξόδεψε την περιουσία του σε μία τεράστια προσπάθεια να συνεγείρει τους Λατίνους σε σταυροφορία για την απελευθέρωση της Πόλης απο τους απίστους. Γενικά προσπαθεί να στρέψει τον κόσμο εναντίον των Οθωμανών και σε κάποιο σημείο το επιτυγχάνει δημιουργώντας μεγάλο ρεύμα  αντι-οθωμανών . Είναι ο ιδρυτής της απόψεως του οτι «θα μας σώσει το ξανθόν γένος» εννοώντας τους Φράγκους, άποψη που με την μετέπειτα διάψευση των προσδοκιών , μετέφερε την ελπίδα περι «ξανθού γένους» στους Ρώσους.  Αυτή η άποψις περι του ξανθού γένους , η αναφερόμενη στους Ρώσους , έχει τις ρίζες της απο το 1476 μ.χ. όταν η κόρη του Θωμά Παλαιολόγου , Ζωή , παντρεύεται τον τσάρο της Ρωσίας Ιβαν. Προς χάριν της Ζωής ο τσάρος κτίζει το Κρεμλίνο και ο γιός της Ζωής είναι ο περίφημος «Ιβαν ο Τρομερός». Για να πάει η Ζωή στην Ρωσία απο τον Μωριά , χρειάζεται την άδεια του Πάπα. Εφ όσον η Ζωή είναι «ενωτική» ο Πάπας δέχεται και δίνει την άδεια με σκοπό να αποκτήσει ως συμμάχους τους ορθόδοξους Ρώσους και σταδιακά να τους κάνει καθολικούς. Η Ζωή όμως όταν φτάνει στην Ρωσία γίνεται φανατικά «ανθενωτική» και έτσι η πολιτική του Πάπα αποτυγχάνει.  Όμως πλέον για τους Έλληνες το αίμα των Παλαιολόγων ρέει στην τσαρική αυλή (εξ ου και ο δικέφαλος αετός ενσωματώνεται στον τσαρικό θυρεό) την οποία πλέον θεωρούν ως διάδοχο των Βυζαντινών. Αυτή είναι και η απαρχή της αντίθεσης Ρώσων και Δυτικών.    Η τάσις αυτή της στροφής προς την Δύσιν για την σωτηρία του έθνους,  τελικά αποτυγχάνει παρά την μεγάλη προσπάθεια απο πολυάριθμους Έλληνες της Δύσεως. Κάποιες σταυροφορίες οργανώθηκαν αλλά έσβησαν εν τη γεννέσει των.

Τον 15ο αιώνα  η Ευρώπη σπαράσσεται  (100ετής πόλεμος Αγγλων – Γάλλων, πόλεμος των Ρόδων μεταξύ των Αγγλικών δυναστειών , αντίθεση των Γερμανών Αψβούργων στην εξουσία του Πάπα , πόλεμοι μεταξύ τω Ιταλικών πόλεων – κρατών, ανακατάληψις – reconquista – της Ισπανίας απο την κατοχή των Αράβων). Όλες αυτές οι εσωτερικές συγκρούσεις αποσπούν την Δύση απο τον στόχο εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Στην Δύση γενικά κανείς δεν ενδιαφέρεται για την υπόδουλη Ελλάδα . Κάθε δυτικό κράτος ασχολείται αποκλειστικά με τα δικά του γεωπολιτικά και εμπορικά συμφέροντα.

  • Η τρίτη άποψις (μειοψηφούσα στην αρχή , αλλά στην οποία όπως απεδείχθη στηρίχτηκε η επιτυχής Επανάστασις και η απελευθέρωσις) είναι οτι το γένος πρέπει να στηριχτεί στις δικές του δυνάμεις.

 

Η μόνη Ευρωπαική δύναμις που έρχεται σε σύγκρουση με την Οθωμανική αυτοκρατορία είναι η Βενετία η οποία και έχει αντικρουόμενα συμφέροντα με το Οθωμανικό κράτος.

Η Βενετία είναι πού ισχυρή και έχει ηγετική θέση μεταξύ των Ευρωπαικών κρατών, λόγω του μεγάλου στόλου της και του εμπορίου της.

Η αντίθεσις αυτή οδηγεί σε μία σειρά πολέμων της Βενετίας με τους Οθωμανούς, οι οποίοι πόλεμοι ονομάσθηκαν Βενετοτουρκικοί πόλεμοι. Οι πόλεμοι αυτοί ενω δείχνουν κάθε φορά οτι έχουν μία ισοπαλία, στην ουσία η Βενετία μετά απο κάθε πόλεμο βρίσκεται χαμένη σε εδάφη, επιρροή, αλλά είναι και αναγκασμένη να πληρώνει μεγάλες πολεμικές αποζμιώσεις. Σε αυτούς τους πολέμους , οι υπόδουλοι Ελληνες συμμετείχαν, κυρίως ως σύμμαχοι των Βενετών, επιλογή που απεδείχθη καταστροφική δεδομένου οτι μετά το τέλος κάθε πολέμου υπέστησαν την σκληρή αντεκδίκηση των Οθωμανών.

Την ίδια εποχή (1492 μχ.) ο Χριστόφορος Κολόμβος ανακαλύπτει την Αμερική για λογαριασμό της Ισπανίας. Σταδιακά λοιπόν το κέντρο του εμπορίου (Μεσόγειος, δρόμος του μεταξιού κλπ) μετατοπιζεται προς την Αμερική όλο και περισσότερο. Αυτό δημουργεί τεράστια προβλήματα στην Βενετία η οποία χάνει την σημασία της και συνεπώς δεν μπορεί να αναλάβει την ηγεσία της Δύσης εναντίον των Οθωμανών.

Ο σημαντικός παράγων πλέον στην Δύση είναι η Ισπανία, η οποία λόγω των μεγάλων θησαυρών που ανακαλύφθηκαν στην Αμερική γίνεται το πλουσιώτερο και ισχυρότερο κράτος της Ευρώπης, που όμως έχει στραμμένη την προσοχή της προς την Αμερική και οχι προς Ανατολάς. Ακόμη και η συμμετοχή της στην ναυμαχία της Ναυπάκτου με τον ενωμένο δυτικό στόλο εναντίον των Οθωμανών, έγινε γιατι αυτοί είχαν προχωρήσει μεχρι την Αφρική και είχαν αρχίσει να γίνονται ενοχλητικοί, και οχι για λόγους απελευθέρωσης των χριστιανών Ελλήνων.

1ος Βενετοτουρκικός πόλεμος (1463 – 1479 μ.χ.)

Αποτελέσματά του , η κατάληψις της Κύπρου απο την Βενετία και η κατάληψις της Ρόδου και της Χαλκίδας απο τους Οθωμανούς. Κυριαρχία των Οθωμανών στην ξηρά και αντίστοιχη κυριαρχία των Βενετών στην θάλασσα και στα παράλια κάστρα.  Αυτή η κατάστασις μοιραία φέρνει σε σύγκρουση τα δυο κράτη.

Οι Βενετοί έχουν συναίσθηση της απόλυτης κυριαρχίας τους στην θάλασσα . Όμως απο το 1453 , ο Μωάμεθ κατασκευάζει στόλο με βάση Ελληνικά πληρώματα. Προσποιείται πως θα αποβιβαστεί στην Κρήτη και οι Βενετοί πέφτουν στην παγίδα στέλνοντας όλο τον στόλο για να την υπερασπιστέι. Έτσι ο Μωάμεθ βρίσκει την ευκαιρία και πραματοποιεί ναυτικό αποκλεισμό στον Εύριπο. Ταυτόχρονα στέλνει και 200.000 στρατό να πολιορκήσει την Χαλκίδα. Παρά τις προσπάθειες των Βενετών να σπάσουν τον αποκλεισμό, η πολιορκία λήγει μετά απο 1,5 μήνα με την κατάληψη της Χαλκίδας απο τους Οθωμανούς. Ο Μωάμεθ παραδίδει την πολη σε 3ήμερη λεηλασία και απαγορεύει να συλλαμβάνεται αιχμάλωτος ζωντανός. 30.000 εσφάγησαν (ο Βενετός διοικητής πριονίστηκε ζωντανός), τα γυναικόπαιδα πωλούνται δούλοι στην Μ. Ασία και η πόλις ισοπεδώνεται ως αντίποινο για τον ξεσηκωμό των Ελλήνων σε άλλες Οθωμανοκρατούμενες περιοχές.

Η πτώσις της Χαλκίδος δημιουργεί τεράστια εντύπωση στην Δύση.

Παραδόξως η μουσουλμανική προέλασις σταματά διότι ο Μωάμεθ αντιμετωπίζει στάση στην Ανατολία.

Ταυτόχρονα οι Βενετοί ενισχύουν τους επαναστατημένους Ελληνες. Ο Μωάμεθ νικά, αλλά οι Βενετοί βρίσκουν την ευκαιρία και καταλαμβάνουν την Κύπρο.

Αντίστοιχα ο Μωάμεθ προσπαθεί να καταλάβει την Ρόδο την οποία υπερασπίζουν οι Ιωαννίτες ιππότες, αλλά σε πρώτη φάση αποτυγχάνει.

Τελικά το 1479 υπογράφεται Βενετοτουρκική συμφωνία με βαρύτατο κόστος για τους Βενετούς. Στην ουσία γίνεται αποδοχή των τετελεσμένων και μάλιστα με επαχθείς για την Βενετία οικονομικούς όρους. Η συμφωνία έχει ως αποτέλεσμα να αφεθούν οι Ελληνες επαναστάτες (που είχαν μεγάλες στρατιωτικές επιτυχίες κατα την διάρκεια του πολέμου) στην διάθεση αντεκδίκησης των Οθωμανών οι οποίοι καταφεύγουν σε τρομερές σαγές. Στην Μάνη ο Κροκόδειλος Κλαδάς, σύμμαχος των Βενετών, αρνείται να καταθέσει τα όπλα και αντιστέκεται. Μετά απο αιματηρές μάχες συνθηκολογεί και μεταναστεύει με τους άνδρες του στην Ιταλία , ακολουθούμενος απο τον υπόλοιπο πληθυσμό. Η Μάνη αδειάζει απο κατοίκους οι οποίοι μεταναστεύουν μαζικά στην Σαρδηνία και την Κορσική για να γλυτώσουν.

Τον ίδιο χρόνο, ο Μωάμεθ καταλαμβάνει και την περιοχή της Β.Ηπείρου και Αλβανίας όπου επι πολλά χρόνια υπεράσπιζε με μεγάλη επιτυχία ο Γεώργιος Καστριώτης η Σκεντέρμπεης, χριστιανός πολέμαρχος απο την Ημαθία, πρώην γενίτσαρος ο οποίος ξαναέγινε χριστιανός. Κεντέρμπεη τον είχε ονομάσει ο ίδιος ο Μωάμεθ απο δέος για την πολεμική του ικανότητα παρομοιάζοντάς τον με τον Μ.Αλέξανδρο (Σκεντέρμπεης = Αλέξανδρος μπέης). Με έδρα και ορμητήριό του την Κρόγια νικά συνεχώς τους Οθωμανούς, χωρίς ποτέ να ηττηθεί. Μετά τον φυσικό θάνατο απο γήρας του Καστριώτη, οι απόγονοί του έρχονται σε συμφωνία με τον Μωάμεθ και παραδίδουν την περιοχή με συνθήκη.

Μετά την λήξη του 1ου πολέμου , οι Δυτικοί αρχίζουν να αντιλαμβάνονται οτι οι Οθωμανοί είναι πολύ δυνατότεροι απο όσο αρχικά ενομίζετο.

Ταυτόχρονα οι Γερμανοί επιτίθενται στους Ούγγρους (που παρ’ ότι Τουρκικής καταγωγής είναι οι φοβερότεροι πολέμιοι των Τούρκων. Με αυτήν την επίθεση, οι Ούγγροι κρατούνται απασχολημένοι και δεν μπορούν να ενοχλήσουν τους Οθωμανούς.

Γενικά , στον πόλεμο η Βενετία μένει μόνη της . Οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι δεν συμμετέχουν είτε διότι είναι απασχολημένοι σε διαμάχες μεταξύ τους, είτε διότι έχουν ήδη κάνει συμφωνίες με τους Οθωμανούς.

(Σ.Σ. : Αυτή η πολιτική των Δυτικών εφαρμόζεται μέχρι και τις μέρες μας)

Οι Οθωμανοί μάλιστα αποβιβάζονται στο Οτράντο της Ιταλίας, πράξη που δείχνει την συνεχή και αδιάκοπη επιθετικότητα των Οθωμανών. Εκεί αντιμετωπίζουν μεγάλη αντίσταση (μεταξύ των υπερασπιστών είναι και ο Κλαδάς με τους άνδρες του). Οι  δυτικοί θορυβούνται οτι οι Οθωμανοί δεν πρόκειται να σταματήσουν πουθενά. Ενω όμως κερδίζουν, οι Οθωμανοί ξαφνικά αποχωρούν. Ο λόγος είναι ο ξαφνικός θάνατος του Μωάμεθ Β’ (1481μ.χ.). Η διαδοχή του δεν είναι ομαλή. Οι δύο γιοί του είναι ο Βαγιαζήτ ο Β και ο Τζέμ (παππούς του Μωάμεθ ήταν ο Βαγιαζήτ ο 1ος ο Γιλντιρίμ – κεραυνός).

Ο Τζέμ με την υποστήριξη των γεννιτσάρων στρέφεται κατα του Βαγιαζήτ Β’ αλλά τελικά χάνει (1484) και καταφεύγει στην Ιταλία όπου προσπαθεί να στρέψει τους δυτικούς κατα του Βαγιαζήτ. Γενικά υπάρχει περίοδος εσωστρέφειας στην αυτοκρατορία, οπότε η προέλαση των Οθωμανών προς το παρόν ανακόπτεται.

Το 1490 πεθαίνει μυστηριωδώς ο Τζέμ, οπότε οι Οθωμανοί ήσυχοι πλέον απο την ενδεχόμενη απειλή της διεκδίκησης, ξανασκληραίνουν την στάση τους κατα της δύσης.

 

Προτεσταντισμός

Το 1500 μ.χ. η κοσμική εξουσία του Πάπα αμφισβητείται απο τα άλλα δυτικά βασίλεια και υφίσταται μείωση. Αποτέλεσμα αυτής της οπισθοχώρισης της παπικής εξουσίας είναι η εμφάνισις του προτεσταντισμού με την υποκίνηση των Γερμανών οι οποίοι θέλουν αυτεξουσιότητα. Αντίστοιχα οι Ισπανοί είναι οι φανατικώτεροι παπικοί (αντι προτεστάντες), άρα η διένεξις λαμβάνει πολιτική χροιά.

Ο Μαρτίνος Λούθηρος, ο ιδρυτής του προτεσταντισμού είναι και ο ιδρυτής της Γερμανικής γλώσσης μεταφράζοντας το Ευαγγέλιο απο την Λατινική στην Γερμανική. Για να το πετύχει αυτό εξελίσσει την πρωτόγονη Γερμανική γλώσσα , ώστε να έχει αντιστοιχία με τα αρχαία Ελληνικά ώστε να μπορέσει να κάνει απ ευθείας μετάφραση απο τα πρωτότυπα κείμενα.

Η Αγγλία και η Γαλλία εκείνην την εποχή δεν παίζουν ιδιαίτερο διεθνή ρόλο , δεδομένου οτι είναι απασχολημένοι με τον μεταξύ τους 100ετή πόλεμο.

Η Γερμανία είναι η μεγάλη δύναμις της Κεντρικής Ευρώπης, όμως δεν είναι ενιαίο κράτος αλλά ομοσπονδία κρατιδίων υπο την χαλαρή διοίκηση του αυτοκράτορα.

Η κυριαρχούσα δύναμις στην Ευρώπη είναι η Ισπανία η οποία πλέον έχει άπειρους πόρους λόγω της ανακαλύψεως της Αμερικής.

Ο Ισπανός βασιλέας Κάρολος, διακηρύσσει ξαφνικά την πρόθεσή του να ελευθερώσει την Κωνσταντινούπολη απο τους Οθωμανούς (γίνεται συνεπώς δημοφιλής στην Ελλάδα). Εισβάλλει στην Ιταλία κατα των εχθρών της Βενετίας η οποία πλέον απαλλάσσεται απο την πίεση και έτσι μπορεί να επανεξετάσει την στάση της κατα των Οθωμανών.

 

2ος Βενετοτουρκικός πόλεμος (1499-1503 μ.χ.)

Αποτελέσματα αυτού του πολέμου είναι η απώλεια της Ναυπάκτου για τους Βενετούς.

Οι Βενετοί χάνουν έσοδα απο την ανακάλυψη της Αμερικής και τα αποτελέσματα της μετάθεσης των εμπορικών δραστηριοτήτων εκτός Ευρώπης. Θεωρούν οτι στην θάλασσα είναι ακόμη δυνατοί και η Ναύπακτος είναι εξαιρετικά σημαντικό Ενετικό κέντρο.

Όταν ξεσπά πάλι πόλεμος , οι Ελληνες πάλι συντάσσονται μαζί με τους Βενετούς , αλλά ο Οθωμανικός στόλος διαθέτει εμπειροπόλεμα Ελληνικά πληρώματα τα οποία κερδίζουν τους Βενετούς.

Ετσι, παρ’ όλη την ναυτική τους δύναμη οι Βενετοί χάνουν σε όλες τις ναυμαχίες απο τους Οθωμανούς, παρά την ναυτική βοήθεια που είχαν απο τους Ισπανούς και τους Γάλλους.

Η Ναύπακτος καταλαμβάνεται απο τους Οθωμανούς σχετικά εύκολα (είχαν προσπαθήσει ανεπιτυχώς και στον 1ο πόλεμο να την καταλάβουν). Μετά την Ναύπακτο στα χέρια των Οθωμανών πέφτουν και η Μεθώνη και η Κορώνη.

Στο τέλος του πολέμου τα μόνα Ενετικά κέντρα στην Πελοπόννησο είναι το Ναύπλιο και η Μονεμβάσια , καθώς και τα Ιόνια νησιά , η Κρήτη και η Κύπρος.

Ο 2ος Βενετοτουρκικός πόλεμος λήγει με καθαρή νίκη των Οθωμανών και οι δυτικοί είναι πλέον πεπεισμένοι οτι οι Οθωμανοί είναι εξαιρετικά δυνατοί και στην θάλασσα.

 

Σουλειμάν ο Μεγαλοπρεπής

Μετά τον Βαγιαζήτ (1520) στον θρόνο ανεβαίνει ο γιός του (και εγγονός του Μωάμεθ) ο Σουλειμάν, επωνομαζόμενος και Μεγαλοπρεπής. Επι Σουλειμάν, η αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειο της ακμής της. Καταλαμβάνει όλα τα Βαλκάνια καθώς και την παραδοσιακά εχθρική Ουγγαρία και φτάνει να πολιορκήσει την Βιένη των Αψβούργων (1529).

Η πολιορκία της Βιέννης κρατά αρκετούς μήνες . Στην πόλη βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση και υποφέρει απο μεγάλη πείνα. Ο βαρύς χειμώνας όμως αποδεκατίζει τους Οθωμανούς οι οποίοι αναγκάζονται να λύσουν την πολιορκία το 1530 , αφού υπάρχει και η απειλή του Καρόλου της Γερμανίας ο οποίος έρχεται σε βοήθεια της πολιορκημένης πόλης.

Στην επιτυχή αντιμετώπιση των Οθωμανών οφείλει και την ύπαρξή του το croissant.

Οι χριστιανοί κατασκευάζουν ψωμάκι σε σχήμα ημισελήνου, για να ταπεινώσουν τους Οθωμανούς και το τρώνε στο όνομα του σταυρού (croix).

Παρά την αποτυχία του ο Σουλειμάν κρατά όλα τα κεκτημένα μέχρι τον Δούναβη ποταμό και οι δυτικοί αναγνωρίζουν όλες τις κτήσεις του.

Απο τότε, η Οθωμανική αυτοκρατορία γίνεται ισότιμος παίκτης στον διεθνή πολιτικό και στρατιωτικό στίβο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την οριστική ακύρωση όλων των τάσεων ανακατάληψης των κατακτημένων εδαφών (και κατ επέκτασιν και της Ελλάδος).

Ο Σουλειμάν, έχοντας αποτύχει να επεκταθεί στην Ευρώπη, στρέφεται κατα της Βορείου Αφρικής στην οποία καταλαμβάνει όλη την βόρεια ακτή την οποίαν κατείχαν ανεξάρτητοι μουσουλμάνοι ηγεμόνες).

Το 1537 επιτυγχάνει και μία μεγάλη διπλωματική επιτυχία.

Για πρώτη φορά στην Παγκόσμια Ιστορία , και με σκοπό να αποφύγει πιθανό συνασπισμό των δυτικών εναντίον του, έχει διπλωματικές επαφές με δυτικά κράτη και υπογράφει την πρώτη συνθήκη συμμαχίας με τον Φίλιππο , βασιλέα των Φράγκων στην Γαλλία. Η Ευρώπη πλέον δεν είναι ενωμένη (έστω και θεωρητικά) εναντίον των απίστων της οθωμανικής αυτοκρατορίας και αυτή η κίνησις διασπά το χριστιανικό μέτωπο, αλλά και μειώνει την επιθετικότητα των χριστιανών κατα των Οθωμανών , αφού φοβούνται τα νώα τους απο τους συμμάχους των Οθωμανών, τους Φράγκους.

Η συνθήκη αυτή ονομάσθηκε « ΑΝΙΕΡΟΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑ».

Σε ανταπόδοση της συνθήκης , ο Σουλειμάν ενισχύει τον Φίλιππο με χρήματα και μισθοφόρους, κυρίως εναντίον της Ισπανίας.

Το επίτευγμα επομένως του Σουλειμάν είναι κυρίως διπλωματικό , αφού αναπτύσσει πολύ προχωρημένες δραστηριότητες βασιζόμενος στο διπλωματικό υπόβαθρο των Βυζαντινών Φαναριωτών.

Η Οθωμανική αυτοκρατορία αποκτά Βυζαντινά χαρακτηριστικά.

Διασπά το χριστιανικό μέτωπο και αισθάνεται πολύ πιο άνεα, με συνέπεια τον 3ο Βενετοτουρκικό πόλεμο.

 

Αρβανίτες και Αλβανοί

Οι συστατικοί λαοί της Οθωμανικής αυτοκρατορίας εκίνη την εποχή είναι :

Ελληνες – Βούλγαροι (τουρκικής καταγωγής χριστιανοί , και οχι Σλάβοι όπως νομίζεται) – Σέρβοι (Σλαβοι=σκλάβοι και λατινικά = servers= Σέρβοι , που είχαν έρθει ειρηνικά και εργάζοντο στους αγρούς της Βυζαντινής αυτοκρατορίας Χριστιανοί) – Αλβανοί.

Ειδικά οι Αλβανοί ανθρωπολογικά είναι Διναρικού τύπου φυλή, συγγενής των Ιλλυριών. Εχουν ληστρική ψυχολογία και τους μετέφεραν οι Βυζαντινοί στην σημερινή Αλβανία απο την Αλβανία του Καυκάσου όπου ζούσαν απο αρχαιοτάτων χρόνων, ώστε να φυλλούν το «θέμα» της Ιλλυρίας.

Εκεί αναμιγνύονται με Ελληνες, Ιλλυριούς, Σλάβους και χωρίζονται σε 4 φυλές . Τους Γκέκηδες και Λιάπηδες (βόρειοι που μισούν τους Ελληνες) , Τόσκηδες (νότιοι και πιο φιλικοί με τους Ελληνες) και τους Κοσσοβάρους (είναι παρακατιανοί).

Κατα την Οθωμανοκρατία εξισλαμίζονται μαζικά και γίνονται οι «χωροφύλακες» των Οθωμανών στα Βαλκάνια.

Οι εξισλαμισμένοι Αλβανοί είναι οι επωνομασθέντες και «Τουρκαλβανοί».

Οι Βορειοηπειρώτες Ελληνες χριστιανοί καταπιέζονται απο τους Τουρκαλβανούς και αναγκάζονται να μεταναστεύουν νότια προς την κυρίως Ελλάδα. Αυτοί είναι οι «Αρβανίτες» που μισούν θανάσιμα τους Τουρκαλβανούς , είναι εξαιρετικά προσηλωμένοι στην «Ρωμαική ιδέα» και απετέλεσαν τον κύριο μοχλό της Ελληνικής Επανάστασης.

Επομένως ο όρος Αρβανίτης δεν είναι φυλετικός προσδιορισμός , αλλά αποδίδει την προέλευση των μεταναστών απο την περιοχή , Ελλήνων.

 

3ος Βενετοτουρκικός πόλεμος (1537-1540)

Οι Βενετικές κτίσεις μέσα στα όρια της αυτοκρατορίας ενοχλούν τον Σουλειμαν.

Οι λόγοι είναι οτι 1ον υποκινούν τους χριστιανούς σε στάσεις , 2ον κρύβουν τους πειρατές που λιμαίνονται το Αιγαίο , 3ον είναι θέμα γοήτορυ για την αυτοκρατορία να απαλλαγεί απο αυτές τις εστίες (Ρόδο, Χίο, Κρήτη, Ναύπλιο, Μονεμβάσια) και 4ον υπάρχουν σοβαροί εμπορικοί και οικονομικοί λόγοι για να απαλλαγεί απο αυτά τα κέντρα.

Στην ουσία οι Βενετοί αδυνατίζουν συνεχώς και είναι συνεχώς σε μειονεκτική θέση.

Την περίοδο εκείνη (1530-140) δρα και ο περίφημος Γενοβέζος ναύαρχος Αντρέα Ντόρια. Ο Κάρολος ο 5ος της Ισπανίας έχει καταλάβει την Σικελία και ο Ντόρια επικεφαλής Γενοβεζο-Ισπανικού στόλου επιτίθεται στην Οθωμανική αυτοκρατορία στην Πελοπόνησσο, όπου ο Κάρολος έχει αγοράσει απο τον Θωμά Παλαιολόγο τα δικαιώματα του θρόνου της Κωνσταντινουπόλεως και θέλει να γίνει κοσμοκράτωρ.

Απο την άλλη, οι Ισπανοί απειλούνται απο τους Οθωμανούς που έχουν καταλάβει τα βόρεια παράλια της Αφρικής.

Ένας τρίτος και σημαντικός λόγος είναι οι κρυπτομουσουλμάνοι που εχουν παραμείνει στην Ισπανία απο τον καιρό της αραβικής κατοχής, την επανάσταση των οποίων ο Κάρολος είχε καταπνίξει στο αίμα, άρα θέλει να πλήξει οριστικά τον κεντρικό παράγοντα των Μουσουλμάνων που πλέον θεωρούνται οι Οθωμανοί.

Η τακτική του Ντόρια, εφ όσον δεν έχει πολλά πλοία είναι να κτυπά και να φεύγει .

Σε αντίδραση οι Γάλλοι συμμαχούν με τους Οθωμανούς (βάσει της Ανίερης  Συμμαχίας). Αντίπαλος ναύαρχος του Αντρέα Ντόρια είναι ο Χαιρεντίν Μπαρμπαρόσα ο οποίος με ισχυρότατο στόλο επιτυγχάνει σπουδαίες νίκες και αποκτά μεγάλη φήμη.

Ο Ντόρια είχε κάποιες επιτυχίες, αλλά οι Βενετοί απέχουν απο την σύγκρουση τηρώντας την συνθήκη που έχουν υπογράψει με τους Οθωμανούς απο τον 2ο πόλεμο.

Την συνθήκη όμως δεν την τηρεί ο Σουλειμάν και πολιορκεί το Ναύπλιο και την Μονεμβάσια, οπότε οι Βενετοί αντιδρώντας προσχωρούν στην Ισπανογενοβέζικη παράταξη.

Ο Κάρολος όμως είναι απασχολημένος με τα εσωτερικά του και δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στην πολεμική προσπάθεια. Οι Ελληνες επαναστατούν αμέσως κατα των Οθωμανών, κυρίως προερχόμενοι απο την Χειμάρα της Β.Ηπείρου.

Γενικά σχεδόν όλες οι επαναστάσεις των Ελλήνων κατα των Οθωμανών (75 συνολικά κατα την διάρκεια της Οθωμανοκρατίας) γίνονται είτε στην Πελοπόνησσο , είτε στην Β.Ηπειρο.

Μετα απο 2,5 χρόνια πολιορκίας όμως το Ναύπλιο παραδίδεται στους Οθωμανούς και τα 2/3 των Ελλήνων κατοίκων του μεταναστεύουν στην δύση για να αποφύγουν τα αντίποινα των οθωμανών.

Το 1540 και το Ναύπλιο και η Μονεμβάσια έχουν πέσει στα χέρια των Οθωμανών.

Για άλλη μία φορά οι Ελληνες επαναστάτες μένουν έκθετοι απο τους Βενετούς συμμαχους τους και υφίστανται τρομερές σφαγές απο τους Οθωμανούς.

Γενικώς οι Ελληνες πάντα συμμαχούσαν με συναισθηματικά κριτήρια, ενω θα έπρεπε τα κριτήριά τους να είναι πολιτικά, δηλαδή να βλέπουν το συμφέρον και να συμμαχούν με τον πιο δυνατό. Αυτή η συναισθηματική τάσις, έχει ως αποτέλεσμα σχεδόν πάντα οι Ελληνες να κάνουν τις «λάθος συμμαχίες» και βεβαίως να χάνουν.

 

4ος Βενετοτουρκικός πόλεμος

Μετά τον 3ο πόλεμο επικρατεί σχετική ηρεμία στην Ελλάδα. Οι Έλληνες έχουν πλέον αντιληφθεί οτι οι δυτικοί δεν μπορούν και δεν θέλουν σοβαρά , να πλήξουν τους Οθωμανούς.

Στην δύση αντιθέτως έχει δημιουργηθεί αντι-οθωμανική ψυχολογία δεδομένου ότι οι δυτικοί έχουν αντιληφθεί την σοβαρή απειλή που αποτελεί η Οθωμανική αυτοκρατορία για την δύση.

Το 1562 η Γενουάτικη Χίος καταλαμβάνεται αιφνιδιαστικά απο τους Οθωμανούς , και καταστρέφεται.

Οι Οθωμανοί εισβάλλουν στην Ουγγαρία.

Ο Πάπας Πίος θέλει μεν να ενώσει τους χριστιανούς, αλλά βρίσκει εμπόδιο τις ενδοχριστιανικές συγκρούσεις.

Το 1565 ο Σελήμ Β’ πολιορκεί την Μάλτα των Ιωαννιτών Ιπποτών , χωρίς αποτέλεσμα. Σε αντίποινα για την αποτυχία του ο Σελήμ επιστρέφοντας , καταλαμβάνει το Ρήγιο και το καταστρέφει εντελώς.

Ταυτόχρονα, ο Φίλιππος της Γαλλίας και σύμμαχος των Οθωμανών καταλαμβάνει την Νίκαια την οποίαν κατείχαν οι Ισπανοί και την καίει.

Η φανερή απειλή τείνει να δμιουργήσει δυτική πανστρατιά , η οποία όμως  εμποδίζεται διότι η Βενετία που έχει και πλούτο και στόλο και βάσεις δεν συμμετέχει διότι φοβάται τους Οθωμανούς , φοβάται επίσης επίθεση εκ των όπισθεν απο τους Ισπανούς και τέλος διότι διαπραγματεύεται κρυφά με τους Οθωμανούς έναντι χρηματικών ανταλλαγμάτων για να μην επιτεθούν στην Κύπρο.

Ένας Ισπανικός στόλος (80 γαλέρες) ξεκινά επιχειρήσεις εναντίον των Οθωμανών.

Οι Οθωμανοί όμως είναι πλέον πανίσχυροι και στην ξηρά και στην θάλασσα και δεν φοβούνται την απειλή.

Αντίθετα , παρά τις διαπραγματεύσεις με τους Βενετούς και με επικεφαλής τον Χαιδάν πασά, επιτίθενται αιφνιδιαστικά στην Κύπρο αποβιβάζοντας 200.000 στρατό στην Πάφο . Η δικαιολογία τους είναι οτι στο παρελθόν οι Αραβες είχαν καταλάβει την νήσο και είχαν αφιερώσει τα έσοδά της στην Μέκκα, άρα κατα τους Οθωμανούς η Κύπρος θα έπρεπε να πληρώνει και για την Μέκκα.

Οι αιφνιδιασμένοι Βενετοί προσχωρούν στην δυτική συμμαχία (ιερή συμμαχία), όμως  οι Ισπανοί λόγω της προηγούμενης στάσεως των Βενετών δεν βοηθούν την Κύπρο αφήνοντας τους Βενετούς μόνους οι οποίοι δεν έχουν κάνει πολεμικές προπαρασκευές λόγω της διενέργειας των διαπραγματεύσεων.

Η ύπαιθρος στην Κύπρο πέφτει αμέσως στα χέρια των Οθωμανών και η Βενετία περιορίζεται στα οχυρά.

Το 1570 πέφτει η Λευκωσία. Η πιο ισχυρή Αμμόχωστος πολιορκείται αμέσως μετά.

Ο τοπικός πληθυσμός δεν παρεμβαίνει , δεδομένου οτι η συμπεριφορά των Βενετών κατα την περίοδο της κατοχής τους ήταν εξαιρετικά άσχημη.

Στην πολιορκία της Αμμοχώστου υπερασπιστές είναι 4000 Βενετοί και 4000 Ελληνες μισθοφόροι. Αντίθετα ο Χαιδάν πασάς έχει συγκεντρώσει όλο τον στρατό του κατα της Αμμοχώστου.

Παρά την δυσμενή αναλογία δυνάμεων η πολιορκία κρατά 1 χρόνο. Τελικώς όμως η πόλις παραδίδεται με συνθήκη. Οι Οθωμανοί παραβαίνοντας την συνθήκη, ως συνήθως , καταλαμβάνουν την πόλη την λεηλατούν και προβαίνουν σε μεγάλες σφαγές.

Ο Βενετός διοικητής της πόλης συλλαμβάνεται και αφού του κόβουν την μύτη και τα αυτιά τον παλουκώνουν (ο ανασκολοπισμός είναι πράξη εκδίκησης των Οθωμανών σε αυτούς που αντιστέκονται).

Η Κύπρος είναι πλέον Οθωμανική. Ο Χαιδάν πασάς επιστρέφει στην Πόλη με πολλά λάφυρα αλλά αντί για θρίαμβο συναντά γενικό πένθος !

Ο λόγος είναι η ήττα του Οθωμανικού στόλου στην ναυμαχία της Ναυπάκτου !

 

Η ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571)

Όλη η Πελοπόνησσος αλλά και όλος ο Ελλαδικός χώρος μέχρι και την Χειμάρα επαναστατούν για άλλη μία φορά. Ο Οθωμανικός στόλος καταφεύγει στον ναύσταθμο της Ναυπάκτου , όπου ο ενωμένος ΙσπανοΒενετικός στόλος, υπο την διοίκηση του Αψβούργου (σύμμαχου των Ισπανών) Δον Ζουάν , συντρίβει παντελώς τον Οθωμανικό στόλο (στην ναυμαχία πολέμησε και ο Θερβάντες, συγγραφέας του Δον Κιχώτη). Η ήττα του Οθωμανικού στόλου είναι τόσο ολοκληρωτική που πλέον φοβούνται ακόμη και επίθεση κατα της Κωνσταντινουπόλεως!

Όμως λειτουργεί πάλι το διασπαστικό σύνδρομο των δυτικών. Αντί να επωφεληθούν απο την μεγάλη νίκη , αρχίζουν πάλι να ερίζουν, προφανώς προσπαθώντας να εξασφαλίσει ο καθένας για λογαριασμό του την Κωνσταντινούπολη , πριν ακόμη την καταλάβουν (οι Ισπανοί αισθάνονται οι ισχυρότεροι όλων , άρα θέλουν την πρωτοκαθεδρία , αλλά οι Βενετοί δεν μπορούν να αποδεχθούν την υποβάθμισή τους σε δεύτερο ρόλο).

Δεν καταφέρνουν να συνεννοηθούν και ο Ισπανικός στόλος αποχωρεί, αφήνοντας πάλι μόνους τους τους Βενετούς οι οποίοι απο νικητές βρίσκονται αναγκασμένοι να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με τους Οθωμανούς για να μην πάθουν μεγαλύτερη ζημιά.

Έτσι η τρομερή επιτυχία των δυτικών, λόγω της κοντόφθαλμης αντιμετώπισής της , δεν έχει καμμία δυσάρεστη συνέπεια για τους Οθωμανούς!

Η εξέλιξις αποδεικνύει ακόμη μία φορά οτι οι Οθωμανοί αναλύουν σωστά και με συνέπεια τα δεδομένα που αφορούν την Ερώπη και καταλαβαίνουν οτι οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να ενωθούν και να κρατηθούν ενωμένοι , εναντίον τους (πράγμα που συμβαίνει ακόμη και επι των ημερών μας).

Η πανευρωπαική και πανχριστιανική πανστρατιά που ονειρεύονται οι Ελληνες για να ελευθερωθούν είναι μία μόνιμη αυταπάτη !

Το 1573 υπογράφεται τελικά νέα Βενετοτουρκική συνθήκη με τρομερά επαχθείς όρους για την, υποτίθεται νικήτρια Βενετία, (300.000 χρυσά δουκάτα αντι για 100.000 που προέβλεπαν οι προηγούμενες συνθήκες και απλά οι φόροι που επεβάλλοντο στα Βενετικά προιόντα απο τους Οθωμανούς κρατούνται χωρίς να αυξηθούν).

Παρατηρείται έτσι το εξαιρετικά παράδοξο , οι ηττημένοι και κινδυνεύοντες Οθωμανοί να επιβάλλουν επαχθείς όρους στους νικητές ….

Η Βενετία πάντως ακόμη κι έτσι κρατά στα χέρια της το εμπόριο. Υποχρεούται όμως να περιορίσει τον στόλο της στο μέγιστο των 60 γαλερών. Δηλαδή οι Οθωμανοί αρχίζουν πλέον και ελέγχουν και τις ευρωπαικές δυνάμεις.

Η μονομερής συμφωνία με τους Οθωμανούς ενοχλεί πολύ τους Ισπανούς, οι οποίοι θεωρούν την Βενετία προδότη και οι σχέσεις των δυο κρατών γίνονται πλέον εξαιρετικά άσχημες !

Με το τέλος του πολέμου , αρχίζει πάλι  στην Ελλάδα μία περίοδος σχετικής ηρεμίας.

Εξαιρούνται η Μάνη και η Χειμάρα , περιοχές μόνιμα επαναστατημένες και πάντα σημείο ανησυχίας, εναντι των Οθωμανών.

 

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

(Συνεχίζεται στο 2ο μέρος)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά