Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

  1. ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑ

1η ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΡΩΜΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ  2ος π.χ. αιών

Η Ρωμαιοκρατία (κατάκτησις της Ελλάδος και μετατροπή της σε Ρωμαϊκή επαρχία) αρχίζει τον 2ο π.χ. αιώνα και ολοκληρώνεται το 31 π.χ. με την ναυμαχία του Ακτίου, οπότε κατακτάται από τον Οκταβιανό Αύγουστο και το τελευταίο Ελληνιστικό βασίλειο. Η Αίγυπτος των Πτολεμαίων.

Χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι η στρατηγική της Ρώμης, πάντα να αφήνει τα πράγματα να ωριμάσουν κατά τέτοιο τρόπο , ώστε να επεμβαίνει πάντα μετά από πρόσκληση ενός Ελληνιστικού βασιλείου εναντίον του άλλου, χωρίς να φαίνεται πως επιδιώκει επεκτατική δράση, αλλά πως τάσσεται υπερ των αδυνάτων.

Είναι η αρχή του Δίκαιου πολέμου (justum bellum).

Μέγας παράγων της Ρωμαϊκής αναμείξεως είναι και η σταδιακή παρακμή της Αιγύπτου (επαναστάσεις , έριδες, ανήλικοι και αδύναμοι βασιλείς). Αυτή η αδυνατισμένη Αίγυπτος , έρχεται σε σύγκρουση με το γειτονικό της κράτος των Σελευκιδών. Ο Σελευκίδης Αντίοχος ο 3ος «ο Επιφανής» καταφέρνει και καταλαμβάνει την Κοίλη Συρία (την σημερινή Παλαιστίνη), περιοχή που ήταν μονίμως διαφιλονικούμενη από τους Σελευκίδες και από την Αίγυπτο.

Έτσι ο Αντίοχος ο 3ος με την συναίνεση του Φίλιππου του 5ου της Μακεδονίας, εκμεταλλεύεται το κενό ισχύος της Αιγύπτου και καταλαμβάνει την Κοίλη Συρία.

Αμέσως αποκαλύπτεται μυστική συμφωνία Αντιόχου και Φιλίππου για να διαμοιρασθούν τα κατακτημένα εδάφη που περιλαμβάνουν την Κοίλη Συρία, αλλά και οτι σκοπεύουν να επιτεθούν εναντίον της Ρόδου και της Περγάμου.

Πανικόβλητοι οι Ρόδιοι , αλλά και οι Περγαμηνοί υπό τον Άτταλο, στρέφονται προς την Ρώμη για βοήθεια με το επιχείρημα οτι αν τα δύο βασίλεια , της Μακεδονίας και των Σελευκιδών , ενωθούν , τότε θα στραφούν εναντίον της Ρώμης. Επομένως η Ρώμη πρέπει να θεωρήσει οτι θίγονται τα συμφέροντά της και πρέπει να επέμβει.

Την Ρώμη καλεί επίσης και η Αίγυπτος η οποία είχε ήδη «επιμαχία» μαζί της.

(Σ.Σ. επιμαχία = πολεμική σύμπραξη σε περίπτωση που ένα εκ των δύο συμβαλλομένων μερών δέχεται επίθεση)

Όπως έχει ήδη περιγραφεί, η Ρώμη νικά τον Φίλιππο στις Κυνός Κεφαλές , αλλά προς το παρόν συμπεριφέρεται καλά , δεδομένου οτι έχει ακόμη να αντιμετωπίσει το κράτος των Σελευκιδών και δεν θέλει να αναγκάσει τους Έλληνες να ενωθούν εναντίον της.

Επανάστασις των Μακκαβαίων

Την περίοδο εκείνη επαναστατούν στην Ιερουσαλήμ οι Εβραίοι , οι οποίοι υφίστανται ως έθνος από το 300 π.χ. περίπου. Πρωταγωνιστές της εξέγερσης οι Μακκαβαίοι (μεγάλη οικογένεια Ζηλωτών). Μέχρι τότε οι Εβραίοι διεκρίνοντο σε «Ελληνίζοντες» και σε «Ζηλωτές» (φανατικούς δηλαδή). Εκμεταλλευόμενοι την σύγκρουση των Σελευκιδών με την Αίγυπτο, η οικογένεια των Μακκαβαίων (Ζηλωτών) επαναστατεί κατά του Αντιόχου.

Αυτός πολιορκεί την Ιερουσαλήμ μεταξύ του 200 και του 192 π.χ. Όταν κατακτά την πόλη , εκτελεί τους πρωτεργάτες της εξέγερσης. Μάλιστα στήνει άγαλμα του Διός μέσα στον Ναό του Σολόμωντα (ο οποίος πάντως δεν ήταν τόσο περίλαμπρος και μεγάλος όσο του αποδίδεται).

Αυτή η καταστροφή για τους Εβραίους επέφερε το προσωνύμιο του «Εβραιοκτόνου» στον Αντίοχο , ενώ από την πλευρά των Ελλήνων του προσέδωσε το προσωνύμιο του «Επιφανούς».

Σε ανάμνηση της καταστροφής οι Εβραίοι έκτισαν το περίφημο «τείχος των δακρύων».

Ο Αντίοχος για να ενισχύσει τον τοπικό εξελληνισμό ιδρύει την «Δεκάπολη» (σύμπλεγμα 10 Ελληνικών πόλεων) στην περιοχή.

Οι πόλεις της Μ. Ασίας είναι πλέον αιτία σύγκρουσης μεταξύ Ρωμαίων, Περγαμηνών και Ροδίων , εναντίον του Αντιόχου. Οι Ρωμαίοι πιέζουν τον Αντίοχο να μην επιτεθεί στις πόλεις της Μ. Ασίας και να επιστρέψει την Κοίλη Συρία στην Αίγυπτο.

Αυτός αρνείται. Μάλιστα για να προσεταιριστεί τους Πτολεμαίους , στέλνει την κόρη του Κλεοπάτρα ως νύφη. Είναι η πρώτη Κλεοπάτρα που πηγαίνει να βασιλέψει στην Αίγυπτο και απόγονος αυτής είναι και η γνωστή Κλεοπάτρα, η τελευταία των Πτολεμαίων.

Οι Ρωμαίοι στέλνουν στρατό στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσουν τον Αντίοχο , ο οποίος τώρα έχει συμμάχους τους Αιτωλούς.

Οι Ρωμαίοι αντίθετα σε αυτήν την σύγκρουση έχουν συμμάχους τους ….Αθηναίους.

Ο Αντίοχος προσπαθεί να πείσει τον Φίλιππο τον 5ο να συμμαχήσει μαζί του.

Αντίθετα όμως ο Φίλιππος συμμαχεί με τους Ρωμαίους.

Ο Αντίοχος έχει σαν σύμβουλο τον Καρχηδόνιο Αννίβα , ο οποίος μετά την μάχη της Ζάρας έχει καταφύγει στην αυλή των Σελευκιδών. Ο Αννίβας λοιπόν προτείνει στον Αντίοχο να επιτεθεί στην ίδια την Ρώμη για αντιπερισπασμό. Όμως ο Αντίοχος , μη αντιλαμβανόμενος την αξία και την σημασία της εμπειρίας του Αννίβα , απορρίπτει την συμβουλή του και αναλώνεται σε μάχες ανούσιες κατά κανόνα, στον Ελλαδικό χώρο.

Έτσι , οι Ρωμαίοι μετά από 2 χρόνια επικρατούν εκτοπίζοντάς τον από την Ελλάδα και την Μικρά Ασία (Αντιοχικός πόλεμος , που περιγράφεται κατωτέρω).

Από το σημείο αυτό, για τον Αντίοχο ο πόλεμος μετατρέπεται από επιθετικό σε πόλεμο επιβίωσης….

Πέργαμος

Σε αυτό το χρονικό σημείο πεθαίνει ο βασιλεύς της Περγάμου ο Άτταλος (ιδιαίτερης μνείας να τονισθεί οτι η στοά του Αττάλου εις τας Αθήνας ανηγέρθη σε ένδειξη ευγνωμοσύνης την Αθηναίων προς τον Άτταλο , επειδή ….αυτός προσκάλεσε τους Ρωμαίους εναντίον των Μακεδόνων ….).

Τον Άτταλο διαδέχεται ο Ευμένης ο οποίος είναι και ο τελευταίος βασιλιάς της Περγάμου , αφού πεθαίνοντας αφήνει όλο το κράτος της Περγάμου , κληρονομιά στην Ρώμη (επιλογή που δικαιώθηκε αφού σε αντίθεση με τις άλλες τους κατακτήσεις, οι Ρωμαίοι δεν λεηλάτησαν την πλουσιότατη πόλη αφού την θεώρησαν ήδη περιουσία τους).

Συμπεράσματα

Πριν οι Ρωμαίοι κατακτήσουν την Ελλάδα κάνοντάς την Ρωμαϊκή επαρχία, τα Ελληνιστικά βασίλεια ήσαν στο απόγειο της δυνάμεώς των .

Η Μακεδονία κυριαρχούσε στην Ελλάδα. Οι Σελευκίδες είχαν ένα τεράστιο (μέχρι τις Ινδίες) και εξαιρετικά πλούσιο κράτος.

Η Αίγυπτος ήταν ισχυρότατη και πάμπλουτη.

Παρ’ όλα αυτά οι Ρωμαίοι επεκράτησαν διότι κατάφεραν να απομονώσουν κάθε ένα από τα βασίλεια και να το αντιμετωπίσουν μόνο του (σε πολλές περιπτώσεις και με την συμμαχία των υπολοίπων Ελλήνων), αποκοιμίζοντας τις ανησυχίες των άλλων βασιλείων , μέχρι να έρθει η σειρά τους.

Η κοντόφθαλμη επομένως πολιτική εκ μέρους των Ελλήνων, βοήθησε τα μέγιστα τους Ρωμαίους στην επικράτησή τους.

Με την οριστική ήττα του Αντιόχου στην Ελλάδα, διαλύονται και οι Συμπολιτείες  (Αχαϊκή και Αιτωλική).

Αντιοχικός (η Συριακός) πόλεμος (192-189 π.χ.)

Ο πόλεμος κρίθηκε σε 2 μεγάλες μάχες :

  1. Θερμοπύλες (191 π.χ.)
  2. Μαγνησίας Μικράς Ασίας (189 π.χ.)

Στις Θερμοπύλες , ο Αντίοχος ηττάται μεν αλλά αποχωρεί συντεταγμένα από την Ελλάδα , αφήνοντας τους συμμάχους του Αιτωλούς μοναχούς. Οι Ρωμαίοι προσφέρουν ενός έτους ανακωχή στους Αιτωλούς με απώτερο σκοπό να μην δημιουργήσουν άλλο μέτωπο, αφού ο Αντίοχος διατηρεί τις δυνάμεις του και ανασυντάσσεται (μόλις ηττήθηκε οριστικά ο Αντίοχος , οι Ρωμαίοι διέλυσαν και τους Αιτωλούς).

Στην Μικρά Ασία ο Αντίοχος κηρύσσει πανστρατιά σχηματίζοντας στρατό 60.000 ανδρών και 80 πολεμικούς ελέφαντες.

Στην Μαγνησία της Μικράς Ασίας (μεταξύ Εφέσου και Σάρδεων) αντιμετωπίζει τους Ρωμαίους και τους συμμάχους τους (Ρόδιους και Περγαμηνούς) με στρατό 30- 35.000 και 20 ελεφάντων.

Η μάχη υπήρξε εξαιρετικά κρίσιμη. Ο Αντίοχος καταφέρνει να συλλάβει τον γιο του Ρωμαίου στρατηγού Υπάτου , του Πόπλιου Σκιπίωνα και προτείνει στον στρατηγό ειρήνη και χρήματα με αντάλλαγμα την απελευθέρωση του γιου του.

Η εκπληκτική απάντηση του Ρωμαίου Υπάτου δείχνει ακόμη μία φορά την αποφασιστικότητα της Ρώμης και την αιτία για την οποία αυτή επεκράτησε τόσων πολύ ισχυρότερων κρατών:

«Καμία περίπτωση ειρήνης δεν υπάρχει. Σε συμβουλεύω να δεχτείς τις διαταγές της Συγκλήτου και του λαού της Ρώμης» .

Παρά την απάντηση του Ρωμαίου ο Αντίοχος ελευθερώνει τον αιχμάλωτο.

Οι όροι των Ρωμαίων για ειρήνη είναι :

Επιστροφή των κατακτημένων πόλεων

Περιορισμός του κράτους πίσω από το όρος Ταύρος

Απαγόρευση χρήσης πολεμικών ελεφάντων

Πολεμική αποζημίωσις για όλες τις πόλεις , 15.000 ταλάντων

Παράδοση του στόλου των Σελευκιδών

Παραίτηση από κάθε βλέψη στις Μικρασιατικές πόλεις

Ο Αντίοχος απορρίπτει τους όρους και προχωρεί σε μάχη.

Παρά την αποφασιστικότητά της , η Μακεδονική φάλαγγα πλαγιοκοπείται , οι ελέφαντες αφηνιάζουν και τελικά επικρατούν οι Ρωμαίοι.

Ο Αντίοχος φτάνει στις Σάρδεις ηττημένος και αποχωρεί οριστικά από την Μικρά Ασία. Μετά την νίκη τους οι Ρωμαίοι παίρνουν τεράστια ποσότητα καλλιτεχνικών θησαυρών και τους μεταφέρουν στην Ρώμη.

Υπογράφεται συνθήκη με τους Ρωμαίους, η οποία περιλαμβάνει όλους τους όρους που είχαν θέσει οι Ρωμαίοι πριν την μάχη. Η συνθήκης ειρήνης που υπογράφεται ονομάζεται «Συνθήκη της Αττάλειας» .

Μετά την ατυχή έκβαση της σύγκρουσης ο Αντίοχος προσπαθεί να μειώσει τις ζημιές του.

Όμως το γόητρό του έχει πληγεί καίρια.

Δεν έχει πλέον πολύ στρατό και επιβάλει φόρους για να μπορέσει να πληρώσει τις αποζημιώσεις. Οι ανατολικές επαρχίες αποσκιρτούν σχεδόν άμεσα. Μάλιστα 2 χρόνια αργότερα περνώντας από τον περσικό ναό του Βύσσου, στον Ευφράτη , αποφασίζει να συλήσει τον ναό για να βρει χρήματα. Οι κάτοικοι εξοργίζονται από την ιεροσυλία, ξεσηκώνονται και κατά την εξέγερση ο Αντίοχος ο 3ος σκοτώνεται.

Πίσω στην Ελλάδα οι Ρωμαίοι εξακολουθούν να φέρονται καλά στον Φίλιππο τον 5ο, ο οποίος εν τω μεταξύ προσπαθεί να αναστηλώσει το Μακεδονικό κράτος οικονομικά και να ξαναδημιουργήσει αξιόμαχο στρατό.

Μόλις οι Ρωμαίοι νικούν τον Αντίοχο , διαλύουν και την Αιτωλική Συμπολιτεία.

Η Μ. Ασία μοιράζεται μεταξύ Περγάμου και Ρόδου. Το ίδιο γίνεται και με την Θράκη και μάλιστα δίνουν και εδάφη στον Φίλιππο, δημιουργώντας όμως μία ουδέτερη ζώνη μεταξύ Μακεδονίας και Μ. Ασίας.

Περσεύς (ο τελευταίος Μακεδών βασιλεύς)

Αυτή η ουδετέρα ζώνη δεν γίνεται αποδεκτή από τον Φίλιππο , ο οποίος την παραβιάζει και καταλαμβάνει την Μαρώνεια.

Η παραβίαση της ουδετέρας ζώνης προκαλεί και πάλι εντάσεις.

Ο Ευμένης της Περγάμου στέλνει πρεσβεία στην Ρώμη διαμαρτυρόμενος.

Ήδη η Πέργαμος ενοχλείται από την προνομιακή μεταχείριση που απολαμβάνει ο Φίλιππος από τους Ρωμαίους και από την εν εξελίξει αναστύλωση του Μακεδονικού κράτους.

Ο Φίλιππος στέλνει και αυτός πρεσβεία στην Ρώμη με επικεφαλής τον γιο του Δημήτριο ο οποίος μετά την μάχη στις Κυνός Κεφαλές έχει μείνει για 5 χρόνια όμηρος στην Ρώμη και είχε αποκτήσει πολλούς φίλους εκεί.

Πρεσβεία στέλνουν και οι Θεσσαλοί με τους Βοιωτούς. Γενικά όλοι πλέον έχουν αποδεχτεί τον κυρίαρχο ρόλο της Ρώμης σαν το μόνο κέντρο αποφάσεων, αλλά και δυνατότητας επιβολής αυτών των αποφάσεων.

Οι Ρωμαίοι , εκτιμούν πολύ τον Δημήτριο κι έτσι αυτός καταφέρνει και γυρίζει στην Μακεδονία έχοντας πετύχει πολύ μεγάλη διπλωματική νίκη με μόνο αντάλλαγμα την επιστροφή της Μαρώνειας.

Επίσης οι Ρωμαίοι προσπαθούν να προωθήσουν τον φίλο τους Δημήτριο στον θρόνο της Μακεδονίας , αντί του νομίμου διαδόχου, του πρωτοτόκου γιου του Φιλίππου , Περσέα.

Επέρχεται έτσι διχόνοια στην Μακεδονία , με επικεφαλής της φιλορωμαικής  παράταξης τον Δημήτριο και επικεφαλής της αντιρωμαικής παράταξης τον Περσέα.

Οι σχέσεις των δυο αδελφών οξύνονται συνεχώς.

Ο Φίλιππος στηρίζει τον Περσέα και τελικά πέφτει στα χέρια του μία επιστολή του Τίτου Φλαμινίνου προς τον Δημήτριο που αφορά κρυφές συνεννοήσεις.

Ο Δημήτριος χαρακτηρίζεται ως προδότης και με εντολή του Φιλίππου και του Περσέα , εκτελείται , αφού πρώτα πατέρας και γιος έχουν φροντίσει να έχουν άλλοθι.

Μετά τον φόνο του Δημητρίου , ο Φίλιππος ο 5ος νοιώθει τύψεις και πέφτει σε μελαγχολία , αφήνοντας ουσιαστικά την διακυβέρνηση στον Περσέα.

Αργότερα , όπως λέει ο Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης , αποδεικνύεται ότι οι επιστολές που ενοχοποιούσαν τον Δημήτριο ήσαν πλαστές.

Το 177 π.χ. ο Φίλιππος πεθαίνει από την μελαγχολία του και ο Περσεύς γίνεται βασιλεύς της Μακεδονίας. Μέλλει να είναι ο τελευταίος Μακεδόνας βασιλεύς!

Μετά την ενθρόνισή του , ο Περσεύς στέλνει πρεσβεία στην Ρώμη για ανανέωση της συνθήκης.

Περνούν έτσι 5-6 χρόνια ειρήνης.

Όμως το 172 π.χ. ξαναρχίζει ο πόλεμος , όταν οι Ρωμαίοι ζητούν από τον Περσέα να επιστρέψει τις Θεσσαλικές πόλεις που είχε καταλάβει η Μακεδονία.

Αυτός αρνείται και έτσι αρχίζει ο 3ος Μακεδονικός πόλεμος.

3ος Μακεδονικός πόλεμος (177 – 168 π.χ.)

Οι Ρωμαίοι ακολουθούν αυστηρά την αρχή του Justum bellum (δίκαιος πόλεμος).

Ψάχνουν δηλαδή αφορμές (η αν δεν τις βρίσκουν τις δημιουργούν) ώστε να εμφανίζονται δικαιολογημένοι η ακόμη και αναγκασμένοι να προχωρήσουν σε κάποιο πόλεμο.

Τα πρώτα χρόνια του πολέμου ο Περσεύς έχει επιτυχίες. Παίρνει με το μέρος του και τους Ιλλυριούς και τον βασιλιά τους τον Γνάθη, έτσι ώστε να δημιουργήσει 2ο μέτωπο στους Ρωμαίους. Η κίνηση αυτή αποτυγχάνει διότι οι Ρωμαίοι καταλαμβάνουν την Ιλλυρία σε 20 μέρες συλλαμβάνοντας τον Γνάθη αιχμάλωτο.

Ο πόλεμος κρατά 4 χρόνια και απέναντι στον Περσέα, τοποθετείται ο Ρωμαίος στρατηγός Αιμίλιος Παύλος.

Ο Περσεύς παρουσιάζεται από τον Πλούταρχο και τον Πολύβιο σαν δειλός και φιλάργυρος. Βέβαια η κρίση τους πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα ότι και οι δυο ιστορικοί είναι φιλορωμαίοι (ως Ρωμαίοι πολίτες), άρα η αλήθεια πρέπει να αναζητηθεί κάπου ενδιάμεσα.

Ο Περσεύς πάντως ήταν πολύ ικανός ως στρατηγός , με πολλά ελαττώματα πάντως στην προσωπικότητά του.

Στα αρχικά στάδια του πολέμου έφερε τους Ρωμαίους σε πολύ δύσκολη θέση, αναγκάζοντάς τους να αλλάξουν 3 στρατηγούς για να τον αντιμετωπίσουν τελικά στην μάχη της Πύδνας , όπου και κυριάρχησαν οι Ρωμαίοι.

Από την πλευρά των Ρωμαίων, ο Αιμίλιος Παύλος ήταν πατρίκιος , αριστοκρατικής καταγωγής. Είχε διατελέσει Ύπατος και είχε διακριθεί στην Ιβηρική εκστρατεία που έγινε ταυτόχρονα με τον Αντιοχικό πόλεμο , όπου επεβλήθη των επαναστατών με κατά πολύ μικρότερες δυνάμεις.

Σαν πρόσωπο όμως ήταν πολύ αντιπαθής όντας πολύ αυστηρός και τυπολάτρης.

Στις αγορεύσεις του ποτέ δεν κολάκευε τον Ρωμαϊκό Δήμο και αυτό του δημιουργούσε αντιπάθειες (ήδη οι Ρωμαίοι αρχίζουν να διαφθείρονται από τον πλούτο και την ευμάρεια).

Ο χαρακτήρας του Αιμίλιου Παύλου περιγράφεται από τον Πλούταρχο (Τιμολέων – Αιμίλιος Παύλος , Βίοι παράλληλοι).

Παρά την αντιπάθεια των Ρωμαίων (για να γινόταν κάποιος στρατηγός έπρεπε να είναι δημοφιλής , άρα να κολακεύει τον λαό), η δύσκολη κατάσταση στο Μακεδονικό μέτωπο επιβάλει την λύση του Αιμίλιου Παύλου σαν την μόνη αξιόπιστη λύση.

Τα παιδιά του ο Αιμίλιος Παύλος τα μόρφωσε Ελληνικά. Ήταν δε τίμιος μέχρις υπερβολής (όταν πέθανε , η περιουσία του ίσα-ίσα έφτανε για να πάρει η χήρα του πίσω την προίκα της , όπως ήταν το έθιμο).

Μάχη της Πύδνας (168 π.χ.)

Υπό την απειλή της αποτυχίας με τους Μακεδόνες, οι Ρωμαίοι τον κάνουν Ύπατο και τον στέλνουν στην Μακεδονία για να αναλάβει την ηγεσία της εκστρατείας.

Παράλληλα υπήρξε και τυχερός , γιατί μάζεψε εύκολα στρατό , αλλά και βρήκε εξαιρετικά ευνοϊκές καιρικές συνθήκες στην ανάπτυξη των δυνάμεών του.

Ο Αιμίλιος Παύλος ψάχνοντας να βρει αδύνατο σημείο για να επιτεθεί , επιλέγει ως πεδίο της μάχης την Πύδνα.

Αντί να επιτεθεί άμεσα, φτιάχνει ένα οχυρωμένο στρατόπεδο και όταν οι Μακεδόνες δείχνουν σημεία χαλάρωσης δίνει εντολή για την επίθεση.

Ο Περσεύς παρατάσσει την Μακεδονική φάλαγγα η οποία όταν είναι συμπαγής και συντεταγμένη είναι ανίκητη και τελικά διασπά τις Ρωμαϊκές λεγεώνες.

Ο ίδιος ο Αιμίλιος Παύλος γράφει στο ημερολόγιό του πως το θέαμα της επιτιθέμενης Μακεδονικής φάλαγγας είναι το πιο τρομερό θέαμα που έχει δει στην ζωή του.

Στην προέλασή της όμως , η Μακεδονική φάλαγγα μπαίνει σε εδάφη που δεν είναι πεδινά, αλλά έχουν υψώματα που την κάνουν να χάσει την συνοχή της, αφού υπάρχει διαφορά ταχύτητας στην προέλαση των τμημάτων.

Ο Αιμίλιος Παύλος διαβλέπει την ευκαιρία και στέλνει μικρές ευέλικτες ομάδες να εισχωρήσουν στα κενά που έχουν δημιουργηθεί.

Έτσι η Μακεδονική φάλαγγα διασπάται και διαλύεται.

Από το σημείο αυτό η μάχη μετατρέπεται σε πραγματική σφαγή με τελικό απολογισμό 20.000 νεκρούς Μακεδόνες.

Ο ίδιος ο Περσεύς πανικοβάλλεται και τρέπεται σε φυγή.

Στην φυγή του καταδιώκεται , χάνοντας έναν-έναν τους συμβούλους και υποστηρικτές του.

Παίρνει την οικογένειά του και το ταμείο του Μακεδονικού θρόνου και καταφεύγει ικέτης στην Σαμοθράκη.

Ο Αιμίλιος Παύλος , καταλαμβάνει εξ ολοκλήρου την Μακεδονία και πολιορκεί την Σαμοθράκη και τελικώς ο Περσεύς αναγκάζεται να παραδοθεί στους Ρωμαίους.

Η συνάντηση του αιχμαλώτου Περσέα με τον Αιμίλιο Παύλο είναι εξαιρετικά εξευτελιστική για τον τελευταίο Μακεδόνα βασιλέα.

Ο Πλούταρχος περιγράφει τον Περσέα να γονατίζει, να κλαίει και να εκλιπαρεί, τον δε Αιμίλιο Παύλο να εξοργίζεται φωνάζοντας : « Γιατί θέλεις να μειώσεις την αξία της νίκης μου με το να δείχνεσαι τόσο δειλός;» .

Μετά την νίκη του στην Μακεδονία, ο Αιμίλιος Παύλος εκστρατεύει και στην Ήπειρο την οποία και ερημώνει (150.000 δούλοι μόνο από την περιοχή της Ηπείρου).

Παίρνει από τις νίκες του τεράστιο αριθμό λαφύρων, από τα οποία όμως δεν κράτησε για τον εαυτό του παρά μόνον τα βιβλία.

Τα λάφυρα δεν τα μοίρασε στον στρατό , αλλά τα κράτησε για να τα παραδώσει στην Ρώμη. Αυτή του η κίνηση δημιούργησε πολύ μεγάλη δυσαρέσκεια από τους στρατιώτες του που τον κατηγόρησαν για σκληρότητα και ζήτησαν να μην του επιτραπεί να τελέσει θρίαμβο στην Ρώμη.

Τελικά , με παρέμβαση ενός Συγκλητικού που κατηγόρησε τους Ρωμαίους για αγνωμοσύνη , ο Αιμίλιος Παύλος τελεί τον θρίαμβό του, ο οποίος είναι και ο μεγαλύτερος και πλουσιότερος που γνώρισε ποτέ η Ρώμη.

Η περιγραφή του θριάμβου από τον Πλούταρχο , αφήνει άφωνο τον αναγνώστη με την λεπτομερή περιγραφή των πλουσιότατων λαφύρων . Τόσα ήταν τα λάφυρα ώστε οι Ρωμαίοι πολίτες μετά το 168 π.χ. (μάχη της Πύδνας) σταματούν να πληρώνουν φόρο (tribute) για 100 χρόνια, αφού τα λάφυρα καλύπτουν φόρους 100 ετών.

Ο Περσεύς πέθανε μετά από 7 χρόνια στην φυλακή της Ρώμης. Μετά από 2 χρόνια πέθαναν και τα 2 παιδιά του , ενώ το 3ο παιδί του έγινε δούλος-κλητήρας με χρέη γραμματέα των τοπικών αρχών.

Έτσι τελειώνει η δυναστεία των Αντιγονιδών και γενικά της Μακεδονικής δυναστείας.

Λεπτομέρεια χαρακτηριστική του χαρακτήρα του Αιμίλιου Παύλου :

Λίγο πριν την τέλεση του θριάμβου του χάνει το ένα παιδί του και 3 μέρες μετά τον θρίαμβο χάνει και το δεύτερο. Η τύχη του γυρνά την πλάτη.

Όμως ο Αιμίλιος Παύλος δηλώνει ευτυχής που η δυστυχία χτύπησε αυτόν και όχι την πατρίδα του….

Εν τω μεταξύ …

Μετά την οριστική ήττα της Μακεδονίας , η Ρώμη είναι κυρίαρχος στην Δύση , διοικεί στην ουσία την Ελλάδα , η Αιτωλική Συμπολιτεία έχει διαλυθεί , η Αχαϊκή υπάρχει μόνον τύποις , και στην Ανατολή υπάρχει ακόμη ισχυρό το κράτος των Σελευκιδών και το κράτος των Πτολεμαίων.

Οι Σελευκίδες είναι ξανά σε πόλεμο με την Αίγυπτο και κερδίζουν τον Συριακό πόλεμο (Αντίοχος ο 4ος). Μάλιστα προωθείται τόσο , ώστε να πολιορκήσει την Αλεξάνδρεια.

Ο Πτολεμαίος ο 6ος ζητά την βοήθεια της Ρώμης , την στιγμή που ο Αντίοχος ο 4ος ετοιμάζεται να καταλάβει την πόλη και να στεφθεί Φαραώ.

Τότε όμως γίνεται η μάχη της Πύδνας και οι Ρωμαίοι απαλλαγμένοι από την έννοια της Μακεδονίας στρέφονται πάλι κατά του Αντιόχου.

Ρωμαϊκή αντιπροσωπεία τον επισκέπτεται και του ζητά να αποχωρίσει και να παραδώσει στον Πτολεμαίο όλα τα εδάφη που πήρε από την Αίγυπτο.

Στην συνάντηση αυτή , περιγράφεται ένα επεισόδιο το οποίο καταδεικνύει πλέον την υπεροψία (πολύ βάσιμη πλέον) με την οποία αντιμετωπίζουν τους υπολοίπους οι Ρωμαίοι, αλλά και το δέος που προκαλούν στους αντιπάλους τους.

Αφού λοιπόν ο Αντίοχος έχει ακούσει τους όρους που θέτει ο Ρωμαίος απεσταλμένος, του απαντά ότι θα σκεφτεί και θα του απαντήσει.

Τότε ο Ρωμαίος κάνει έναν κύκλο στο χώμα με το σπαθί του , γύρω από τον θρόνο που καθόταν ο Αντίοχος και του λέει : «Πρέπει να αποφασίσεις πριν βγεις από αυτόν τον κύκλο. Αν βγεις χωρίς να έχεις δώσει την απάντηση , να ξέρεις ότι βρίσκεσαι σε πόλεμο με την Ρώμη» ….

Τέτοιο είναι το δέος , που ο Αντίοχος εγκαταλείπει αμέσως τα πάντα και αποχωρεί στα παλιά του όρια.

Αυτή η κίνηση έχει 2 σοβαρά αποτελέσματα:

1ον Εδραιώνεται η πεποίθηση ότι η Ρώμη έχει τέτοια ισχύ που δεν είναι δυνατόν πλέον να αντιμετωπισθεί.

2ον Η Αίγυπτος των Πτολεμαίων εισέρχεται οριστικά και αμετάκλητα στην σφαίρα επιρροής των Ρωμαίων. Ταυτόχρονα , το κράτος των Σελευκιδών μπαίνει σε φάση αγώνα για την σωτηρία του.

Πρόκειται για μία μεγάλη διπλή στρατιωτική και διπλωματική νίκη της Ρώμης!

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

 

(Συνεχίζεται …34)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά