Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

  1. ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΞΑΠΛΩΣΙΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

 

Η Ελλάς κατά την περίοδο της 1ης Ρωμαϊκής περιόδου

Κατά τον 3ον αιώνα και ενώ η Ρώμη είναι ακόμη τοπική δύναμις στην Ιταλική χερσόνησο , στην Ελλάδα υπάρχουν 3 μεγάλοι πολιτικοστρατιωτικοί παράγοντες:

Η Μακεδονία

Η Αχαϊκή Συμπολιτεία

Η Αιτωλική Συμπολιτεία

Στην Ανατολή υπάρχει το κράτος των Σελευκιδών , συνεχώς συρρικνούμενο λόγω των πολλών λαών που το αποτελούν , και το κράτος των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο.

Το κράτος των Πτολεμαίων , πλούσιο και μεγάλη ναυτική δύναμις, επιλέγει πάντα να χρηματοδοτεί επαναστάσεις και πολέμους κατά του εκάστοτε ισχυρού αντιπάλου , χωρίς να εμπλέκεται το ίδιο σε κατ’ ευθείαν συγκρούσεις.

Στην Ελλάδα οι δύο Συμπολιτείες αρχίζουν να παίζουν σημαντικό ρόλο.

Η Αιτωλική Συμπολιτεία, με σπουδαία στρατιωτική ισχύ και η Αχαϊκή Συμπολιτεία που ανέδειξε 2 πολύ μεγάλους στρατηγούς , τον Άρατο και τον Φιλοποίμενα.

Οι δύο Συμπολιτείες ήκμασαν σε περιοχές που τις προηγούμενες περιόδους της Ελληνικής ιστορίας είχαν παραμείνει στο περιθώριο.

Οι Συμπολιτείες ήτα συμμαχίες πόλεων με δημοκρατικό πολίτευμα (απεκλείοντο οι πόλεις με τυραννικό η απολυταρχικό πολίτευμα οι οποίες κατά κανόνα ήσαν υποτελείς της Μακεδονίας και είχαν Μακεδονική φρουρά για να στηρίζει αυτά τα καθεστώτα). Μπορεί λοιπόν κανείς να ισχυριστεί ασφαλώς ότι οι Συμπολιτείες δημιουργήθηκαν ως αντίπαλοι πολιτικο-στρατιωτικοί συνασπισμοί της Μακεδονίας.

Κάθε πόλις συμμετείχε με αντιπροσώπους (ανάλογα με τον πληθυσμό) στην Κοινή Βουλή (Κοινοβούλιο). Η εξωτερική πολιτική και η οικονομία ήταν κοινά για όλες τις πόλεις / μέλη. Κατά τ’ άλλα η κάθε πόλις είχε αυτόνομη πολιτική.

Άρατος (Αχαϊκή Συμπολιτεία)

Ο Άρατος ξεκίνησε την σταδιοδρομία του από την ανατροπή του τυράννου Νικάνωρος στην Σικυώνα. Η Σικυών (το σημερινό Κιάτο) ήταν η πατρίδα του Αράτου από την οποία είχε εξοριστεί. Με καταδρομική επιχείρηση, καταλαμβάνει την πόλη, ανατρέπει τον Νικάνορα και επαναφέρει όλους τους πολιτικούς εξόριστους. Εντάσσει την πόλη στην Αχαϊκή Συμπολιτεία (που μέχρι τότε ήταν ήσσονος σημασίας , χαλαρός συνασπισμός). Μετά την επικράτησή του ο Άρατος αρχίζει να παίζει πρωτεύοντα ρόλο στα πράγματα της Συμπολιτείας (Πρωτεύουσα της Συμπολιτείας , το Αίγιο), διαμορφώνοντάς την σε έναν ισχυρό στρατιωτικό συνασπισμό.

Οι επαναπατρισθέντες πολιτικοί εξόριστοι της Σικυώνος απαιτούν να πάρουν πίσω τις δημευθείσες περιουσίες τους. Δημιουργείται μεγάλη αναταραχή διότι όσοι είχαν επωφεληθεί από την δήμευση, δεν εδέχοντο να επιστρέψουν τις περιουσίες. Προ του κινδύνου εσωτερικής σύγκρουσης , ο Άρατος μεταβαίνει στην Αίγυπτο και καταφέρνει να του χορηγηθούν 150 τάλαντα τα οποία μοιράζει ακριβοδίκαια στους διεκδικητές , λύνοντας έτσι το πρόβλημα. Μετά ταύτα , η δημοτικότης του ανεβαίνει κατακόρυφα στην Σικυώνα.

Σαν ηγέτης της Αχαϊκής Συμπολιτείας (Ο ηγέτης στρατηγός εξελέγετο κάθε 2ο χρόνο, και απαγορευόταν να είναι ο ίδιος για δεύτερη συνεχή θητεία) , προσπαθεί να ενώσει την πολυδιασπασμένη Πελοπόννησο (στον βορρά ήταν η Αχαϊκή Συμπολιτεία , στον νότο η Σπάρτη που ήταν ανεξάρτητη και σύμμαχος των Πτολεμαίων , στο κέντρο η Μεγαλόπολις , παραδοσιακά εχθρός της Σπάρτης και τέλος η Κόρινθος σύμμαχος των Μακεδόνων).

Αρχικά ο Άρατος προσπαθεί να διώξει τους Μακεδόνες από την Πελοπόννησο . Επωφελείται από μία εσωτερική σύρραξη των Μακεδόνων στην Κόρινθο (επανάσταση του σφετεριστού Αλεξάνδρου) και τελικά καταφέρνει να καταλάβει την Ακροκόρινθο (το κλειδί εισόδου της Πελοποννήσου), αποκόπτοντας έτσι με μία κίνηση την Πελοπόννησο από την Μακεδονική επιρροή .

Αντί όμως να επωφεληθούν της συγκυρίας και να προχωρήσουν προς βορρά κατά των Μακεδόνων , η Αχαϊκή Συμπολιτεία και η Σπάρτη αρχίζουν να συγκρούονται μεταξύ τους.

Ο Άρατος στρέφεται στους Αθηναίους για βοήθεια αλλά αυτοί αδιαφορούν (Αι Αθήναι έχουν πλέον οριστικά παρακμάσει σαν στρατιωτική δύναμις. Τελευταία αναλαμπή τους , ο Χρεμωνίδειος πόλεμος τον οποίον χάνουν και περνούν οριστικά στο περιθώριο).

Το ίδιο αδιαφορεί στις προτάσεις του Αράτου και το Άργος.

Σε στρατιωτικό πεδίο , ο Άρατος χάνει συνεχώς από τον Κλεομένη της Σπάρτης.

Την στιγμή όμως που ο Κλεομένης είναι έτοιμος να κυριαρχήσει οριστικά και να θέσει την Πελοπόννησο υπό την ηγεσία της Σπάρτης , ο Άρατος … συμμαχεί με τον Μακεδόνα βασιλέα Αντίγονο τον Δόσωνα. Ο ίδιος λοιπόν ο οποίος έδιωξε τους Μακεδόνες από την Πελοπόννησο , τους επαναφέρει…

Στην Μάχη της Σελλασίας (10 χιλιόμετρα βορείως της Σπάρτης) ο Κλεομένης και οι Σπαρτιάτες του χάνουν από τους Αχαιούς και τους Μακεδόνες.

Η Σπάρτη καταλαμβάνεται για πρώτη φορά στην ιστορία της !!!!

Στην Μακεδονία

Την ίδια περίοδο τον Αντίγονο Γονατά , ο οποίος κυβέρνησε επί 45 έτη και έφερε την Μακεδονία στο απόγειο της ακμής της μετά τον Αλέξανδρο τον Μέγα , ακολουθώντας ήπια πολιτική και αποφεύγοντας όπου του ήταν δυνατόν τους πολέμους, διαδέχεται ο Δημήτριος ο Β’ και αυτόν ο Αντίγονος ο Δόσων , ο οποίος συμμάχησε με τον Άρατο με αντάλλαγμα την επιστροφή της Κορίνθου στην Μακεδονία. Ο Δόσων είναι και αυτός που καταλαμβάνει την Σπάρτη.

Μετά τον θάνατό του αναλαμβάνει ο Φίλιππος ο 5ος (γιος του Δημητρίου, του οποίου επίτροπος ήταν ο Δόσων).

Η Μακεδονία είναι πολύ ισχυρή, οι Αιτωλοί μένουν ουδέτεροι , και με τους Αχαιούς συμμάχους , όλη η Πελοπόννησος είναι πλέον υπό Μακεδονική κυριαρχία. Μάλιστα ο Φίλιππος ο 5ος παίρνει τον Άρατο σαν σύμβουλο στην Μακεδονική αυλή.

Το 220 π.χ. οι Ιλλυριοί εισβάλλουν στην Ήπειρο και οι Δάρδανοι στην Μακεδονία.

Τους μεν Δαρδάνους ο Φίλιππος τους απωθεί , αλλά οι Ιλλυριοί προχωρούν και καταλαμβάνουν πολλές περιοχές της Ηπείρου.

Οι Ηπειρώτες πρωτοστατούσης της Επιδάμνου , βλέποντας ότι οι Μακεδόνες δεν μπορούν να τους βοηθήσουν ζητούν την βοήθεια των Ρωμαίων . Έτσι οι Ρωμαίοι με Ελληνική παρέμβαση , αναμιγνύονται στα Ελληνικά πράγματα για πρώτη φορά.

Οι Ρωμαίοι δέχονται ευχαρίστως την πρόσκληση , με σκοπό να προστατεύσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην Αδριατική από τις πειρατικές εξορμήσεις των Ιλλυριών.

Εν τω μεταξύ ο χαρακτήρας του Φιλίππου του 5ου μεταβάλλεται (Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης και Πλούταρχος) και έρχεται σε σύγκρουση με τον Άρατο. Η αιτία (φαινομενικά) είναι μία γυναίκα. Πιθανότατα ο Φίλιππος δηλητηριάζει σιγά σιγά τον Άρατο , ο οποίος πεθαίνει μυστηριωδώς.

Η Αχαϊκή Συμπολιτεία πάντως παραμένει προτεκτοράτο των Μακεδόνων.

Στον πόλεμο με τους Ιλλυριούς οι Ρωμαίοι επικρατούν και εγκαθιστούν βάσεις στην Ήπειρο (217 π.χ.).

Ο Φίλιππος πλέον αρχίζει και διαισθάνεται τον κίνδυνο από τους Ρωμαίους , πλην όμως είναι αργά πλέον.

Προσπαθεί πάντως να επωφεληθεί από την σύγκρουση που είχε η Ρώμη με την Καρχηδόνα.

Καρχηδονιακοί πόλεμοι

Την ίδια περίοδο η άνοδος της ισχύος της Ρώμης επιβεβαιώνεται και από τους Καρχηδονιακούς πολέμους.

1ος Καρχηδονιακός πόλεμος (260-240 π.χ.)

Όταν οι Ρωμαίοι επιλέγουν να κατακτήσουν την «Μεγάλη Ελλάδα» και την Σικελία, οι Έλληνες (συνεχίζοντας την παράδοση που τους θέλει να επιλέγουν πάντα τον λάθος σύμμαχο), καλούς σε βοήθεια τους παραδοσιακούς τους εχθρούς, τους Καρχηδόνιους.

Αυτοί, δεδομένου ότι πάντα είχαν βλέψεις στην Σικελία (και στην Σαρδηνία και την Κορσική όπου είχαν αποικίες) , δέχονται. Συντάσσονται υπό τον στρατηγό τους Αμίλκα , υπέρ των Ελλήνων και κατά των Ρωμαίων. Ο πόλεμος όμως λήγει με την πλήρη επικράτηση των Ρωμαίων , οι οποίοι κυριαρχούν στην Σικελία , Σαρδηνία και Κορσική. Οι Καρχηδόνιοι αναγνωρίζουν την ήττα τους και αποχωρούν οριστικά από την Ιταλική χερσόνησο περιοριζόμενοι στις κτίσεις τους στην Βόρειο Αφρική και την Ισπανία.

Οι Έλληνες , έχοντας πλέον χάσει την Ιταλία / Σικελία αντιλαμβάνονται ότι ο Ρωμαϊκός κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος.

Κάνουν Πανελλήνιο Συνέδριο και προσπαθούν να επωφεληθούν από τον 2ο Καρχηδονιακό πόλεμο.

2ος Καρχηδονιακός πόλεμος (218 π.χ.)

Οι Καρχηδόνιοι προσπαθούν να σπάσουν την απομόνωσή τους στην Ιβηρική. Έτσι με επικεφαλής τον στρατηγό Αννίβα και έναν μεγάλο στρατό 150.000 , διασχίζουν την Γαλατία και περνάνε τις Άλπεις (ένα εγχείρημα εξαιρετικά δύσκολο και επίπονο που στοίχισε στους Καρχηδόνιους τεράστιες απώλειες , σχεδόν του μισού στρατού τους).

Μετά την διάβαση όμως ο Αννίβας εισβάλλει από βορρά στην Ιταλική Χερσόνησο.

Οι Ρωμαίοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν των Αννίβα σε δύο μεγάλες μάχες . Αυτήν στην λίμνη Τρασιμένη , αλλά και την μάχη στις Κάνες. Ο Αννίβας, ικανότατος στρατηγός, τους συντρίβει προκαλώντας τους τρομακτικές απώλειες.

Όμως ο κρίσιμος παράγων στην τελική έκβαση της εκστρατείας είναι ότι οι Ρωμαίοι διαθέτουν εφεδρείες (λόγω της επαγγελματικής δομής του στρατού τους) τις οποίες δεν διαθέτει ο Αννίβας.

Ταυτόχρονα , ενώ ο Αννίβας ήλπιζε με τις νίκες του να ξεσηκώσει τις συμμαχικές στους Ρωμαίους πόλεις , αυτές στην πλειοψηφία τους παραμένουν πιστές στην Ρώμη.

Έτσι, η νικηφόρος επέλαση του Αννίβα , μένει χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα , αναγκάζοντας τον να αποχωρήσει (έχοντας μείνει χωρίς εφεδρείες , δηλαδή ίδια περίπτωση με αυτήν του Πύρρου).

Παρά τα όσα λέγονται , ο Αννίβας δεν πολιόρκησε την Ρώμη. Το περίφημο «Hannibal ante portas» εξέφραζε μία γενική τάση πανικού που η προέλαση του Αννίβα προξενούσε στους Ρωμαίους.

Κατά την προέλαση του Αννίβα , ο Φίλιππος ο 5ος της Μακεδονίας συνάπτει συμμαχία με τους Καρχηδονίους εναντίον των Ρωμαίων. Οι Καρχηδόνιοι συμφωνούν  να διώξουν τους Ρωμαίους από την Ήπειρο. Επίσης συμφωνούν να μην κλείσουν οποιαδήποτε συμφωνία η ανακωχή με τους Ρωμαίους αν πρώτα δεν συμφωνούσε και ο Φίλιππος. Οι συνθήκες είναι ευνοϊκές για τους Έλληνες. Υπάρχει Πανελλήνια συμμαχία και οι Καρχηδόνιοι προς το παρόν προελαύνουν νικηφόρα.

Όμως .. οι Ρωμαίοι αντέχουν και οι Έλληνες συνεχίζουν να αντιδικούν μεταξύ τους.

Οι πόλεις της Πανελλήνιας συμμαχίας αντιδρούν στην συμφωνία με τους Καρχηδόνιους με το πρόσχημα ότι δεν ερωτήθηκαν. Υποκινητής όλων αυτών των αντιδράσεων ήταν ο Άρατος και έτσι δικαιολογείται και η σύγκρουσή του με τον Φίλιππο και τον λίγο καιρό αργότερα μυστηριώδη θάνατό του.

Πέραν των εσωτερικών προβλημάτων των Ελλήνων αλλά και την δυσάρεστη για τους Καρχηδόνιους εξέλιξη του πολέμου , εμφανίζεται η Αιτωλική Συμπολιτεία να ζητά την βοήθεια των Ρωμαίων εναντίον της Μακεδονίας.

Οι Ρωμαίοι για άλλη μία φορά δέχονται ευχαρίστως το «δώρο» που τους προσφέρεται ώστε να επωφεληθούν της συγκυρίας και των εσωτερικών συγκρούσεων των Ελλήνων.

Η αποδοχή τους όμως καταδεικνύει και κάτι ακόμη : Την ανεξάντλητη στρατιωτική τους αντοχή (δείγμα του τι θα επακολουθήσει στο εγγύς μέλλον).

Με ανοικτό το μέτωπο του Αννίβα , με μέτωπο στην Ήπειρο κατά του Φιλίππου , με στρατεύματα στην Σικελία , Κορσική και Σαρδηνία για να υπερασπιστούν τις κατακτήσεις τους , οι Ρωμαίοι αισθάνονται αρκετά δυνατοί να ανοίξουν ένα ακόμη μέτωπο!

Ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν επιτυχώς και τις συνεχείς επαναστάσεις των Ελληνικών πόλεων στην Ιταλία – Σικελία.

Οι όροι της Ρωμαιο-Αιτωλικής συμμαχίας είναι:

Κάθε πόλη που θα καταλαμβάνεται από Ρωμαίους και Αιτωλούς να μοιράζεται.

Όποια πόλη καταλαμβάνεται από τους Ρωμαίους, οι δούλοι πάνε στους Ρωμαίους και τα λάφυρα στους Αιτωλούς.

Στην συμμαχία συμμετέχει και ο Άτταλος , βασιλεύς της Περγάμου , με στόλο (για εκδίκηση εναντίον του Φιλίππου που δεν τον στήριξε σε τοπικές διαμάχες).

Ανακεφαλαιώνοντας: Οι Ρωμαίοι είναι πλέον τόσο δυνατοί που αναπτύσσονται με μεγάλη επιτυχία σε τουλάχιστον 3 μέτωπα ( εναντίον Αννίβα και Καρχηδονίων , καταστολή επαναστατημένων Ελλ. Πόλεων κάτω Ιταλίας και Σικελίας , εναντίον Μακεδονίας με συμμάχους τους Αιτωλούς , αλλά ακόμη και επιθετική εκστρατεία στην Ιβηρική κατά των Καρχηδονίων για αντιπερισπασμό στον Αννίβα).

Από την άλλη πλευρά οι Έλληνες δεν έχουν στόλο. Η δημιουργία και συντήρηση στόλου είναι πολυδάπανη και οι Έλληνες πλέον προτιμούν να μην επενδύουν σε πολεμικές προετοιμασίες αλλά να πολεμούν με μισθοφόρους έχοντας χάσει πλέον την πολεμική τους ικανότητα. Ο μόνος διαθέσιμος στόλος είναι αυτός της Περγάμου αλλά είναι στην διάθεση των Ρωμαίων βάσει της συμμαχίας.

Οι Ρωμαίοι αντίθετα έχουν εν δυνάμει ενεργό στρατιωτικά όλο τον πληθυσμό τους (με επαγγελματικά οργανωμένο στρατό και σώμα εφέδρων).

Ο Φίλιππος ο 5ος αρχικά έχει κάποιες επιτυχίες . Μάλιστα σκοπεύει να στείλει και στρατό στην Ιταλία προς ενίσχυση του Αννίβα.

Όμως στις Θερμοπύλες οι Αιτωλοί νικούν τους Μακεδόνες αναγκάζοντας τον Φίλιππο σε αναδίπλωση και αναβολή – ματαίωση των σχεδίων του περί αποβάσεως στην Ιταλία.

Ο Αννίβας έχοντας φτάσει στα όρια της αντοχής του και μη περιμένοντας πλέον άλλη βοήθεια από τους Μακεδόνες , αποχωρεί απογοητευμένος από την Ιταλία.

Φιλοποίμην ο Μεγαλοπολίτης

Το 210 π.χ. εμφανίζεται στην Αχαϊκή Συμπολιτεία μία νέα ηγετική μορφή. Ο στρατηγός Φιλοποίμην ο Μεγαλοπολίτης.

Σε ηλικία μικρότερη των 20 ετών διακρίθηκε στην αντίσταση της Μεγαλόπολης εναντίον του Κλεομένους . Αμέσως μετά διακρίθηκε στην μάχη της Σελλασίας ως αρχηγός του ιππικού των Μεγαλοπολιτών , εναντίον των Σπαρτιατών του Κλεομένους. Σε αυτήν την μάχη , μη περιμένοντας το σύνθημα για επίθεση , επιτίθεται με δική του πρωτοβουλία δημιουργώντας ρήγμα στην αντίπαλη παράταξη. Εκμεταλλευόμενοι το ρήγμα αυτό οι Αχαιοί και οι Μακεδόνες  επιτυγχάνουν την τελική νίκη. Ο τότε Μακεδών βασιλεύς , ο Αντίγονος ο Δόσων) προσφέρει στον Φιλοποίμενα πολλά αξιώματα τα οποία αυτός αρνείται , όντας αδιάφορος προς τα πλούτη και την δόξα.

Εκλέγεται πάντως ίππαρχος (αρχηγός του ιππικού) όλης της Αχαϊκής . Είναι δηλαδή ο 2ος τη τάξει στην ιεραρχία της συμπολιτείας.

Σαν χαρακτήρας είναι αδέκαστος και λάτρης της λιτότητας. Υπήρξε μάλιστα μεγάλος μελετητής της στρατιωτικής τέχνης.

Ως ίππαρχος αναδιοργανώνει τον στρατό των Αχαιών κατά τα πρότυπα της Μακεδονικής φάλαγγας. Κάνει συνεχή και έντονα γυμνάσια στον στρατό για να κρατά σε υψηλά επίπεδα την ετοιμότητά του.

Ακολούθως εκλέγεται αρχηγός στρατηγός της Συμπολιτείας.

Αντίπαλός του είναι τώρα ο τύραννος πλέον της Σπάρτης ο Νάβης.

Στην σύγκρουση που επακολουθεί ο Νάβης ηττάται και φονεύεται.

Οι Σπαρτιάτες ζητούν να μπουν και αυτοί στην Συμπολιτεία (ώστε να σταματήσουν να τελούν υπό καθεστώς κατοχής). Για να δελεάσουν τον Φιλοποίμενα και να δεχτεί το αίτημά τους , του προσφέρουν την τεράστια περιουσία του φονευθέντος Νάβεως , με αντάλλαγμα την είσοδο της Σπάρτης στην Συμπολιτεία με ευνοϊκούς όρους.

Ο Φιλοποίμην , παρά την μεγάλη εξουσία που κατέχει , διάγει φτωχική ζωή.

Αρνείται την δωροδοκία . Παρ’ όλα αυτά όμως κάνει την Σπάρτη μέλος της Συμπολιτείας χωρίς να δεχτεί κανένα αντάλλαγμα.

Στην σύγκρουση Αχαιών και Μακεδόνων με τους Αιτωλούς και τους Ρωμαίους , προσπαθούν να μεσολαβήσουν η Ρόδος και η Αίγυπτος, ώστε να επιτευχθεί ειρήνη.

Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει οικονομική κρίση αφού στην Μεσόγειο μαίνεται ο πόλεμος που βλάπτει τις μεταφορές και το εμπόριο, επομένως η οικονομική δυσπραγία φέρνει δυσαρέσκεια και εξεγέρσεις, άρα η ύπαρξις των Ρωμαίων στο προσκήνιο είναι βλαπτική για τα συμφέροντά της , οπότε πρωτοστατεί στην προσπάθεια συνένωσης των Ελλήνων εναντίον των Ρωμαίων.

Αντί να δεχτεί ο Φίλιππος , καταλαμβάνει την Μίλητο και προσπαθεί να καταλάβει και την Πέργαμο αλλά και την Ρόδο , το μεγαλύτερο και πλουσιότερο λιμάνι του Αιγαίου εκείνη την εποχή.

Οι Ρόδιοι και οι Περγαμινοί αντιδρούν καλώντας σε βοήθεια τους Ρωμαίους , οι οποίοι άλλη μία φορά δέχονται ευχαρίστως το δώρο που τους παρέχεται , αναμειγνυόμενοι πλέον σε όλα τα επίπεδα των Ελληνικών υποθέσεων και μάλιστα εμφανιζόμενοι ως «ελευθερωτές» και υποστηρικτές των άλλων Ελληνικών πόλεων έναντι της κυριαρχίας των Μακεδόνων.

Παράλληλα η Αιτωλική Συμπολιτεία έχει χαλάσει την συμμαχία της με τους Ρωμαίους κρίνοντας ότι οι Ρωμαίοι δεν τους θεωρούν ισότιμους, και συντάσσονται μαζί με τους Αχαιούς και τους Μακεδόνες.

Η μάχη στις Κυνός Κεφαλές (197 π.χ.)

Η σύγκρουση των Ρωμαίων με τους συνασπισμένους Έλληνες γίνεται στην θέση Κυνός Κεφαλές (197π.χ.) στα σημερινά Φάρσαλα Θεσσαλίας.

Οι Ρωμαίοι υπό τον στρατηγό Τίτο Φλαμινίνο , συντρίβουν τον στρατό του Φιλίππου και αυτός αναγκάζεται να δεχτεί τους επαχθείς όρους που επιβάλλουν οι Ρωμαίοι, δηλαδή :

Απελευθέρωση όλων των Ελληνικών πόλεων και περιορισμό της Μακεδονίας στα όριά της.

1000 τάλαντα αποζημίωση (ποσό τεράστιο για την εποχή)

Απαγόρευση διατήρησης στόλου εκτός 10 πλοίων, από τους Μακεδόνες.

Η Μακεδονία γίνεται αναγκαστικός σύμμαχος της Ρώμης και είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί την Ρώμη σε οποιαδήποτε εκστρατεία.

Σε αντάλλαγμα , η Μακεδονία διατηρεί την (περιορισμένη πλέον) ανεξαρτησία της.

Η έκβαση της σύγκρουσης έχει και ηθικά οφέλη για τους Ρωμαίους , οι οποίοι θεωρούνται από τους άλλους Έλληνες ως ελευθερωτές τους από την Μακεδονική επικυριαρχία.

Εν τω μεταξύ , το 201 π.χ. έχει τελειώσει και ο 2ος Καρχηδονιακός πόλεμος ο οποίος είχε μεταφερθεί στην Β. Αφρική με τελική σύγκρουση την μάχη της Ζάρας έξω από την ίδια την Καρχηδόνα. Εκεί συγκρούεται ο Αννίβας με τον Ρωμαίο Σκιπίωνα (τον επωνομασθέντα τιμητικά και «Αφρικανό» ). Επικρατούν πλήρως οι Ρωμαίοι , οι οποίοι αφήνουν μεν ανέπαφη την Καρχηδόνα , πλην όμως εντελώς αποστρατιωτικοποιημένη και ανοχύρωτη.

Η μη καταστροφή της Καρχηδόνος βρίσκει αντίθετο τον συγκλητικό Κάτωνα ο οποίος υποστηρίζει ότι η Καρχηδών πρέπει να καταστραφεί. Είχε δε τέτοιον φανατισμό προς τον σκοπό αυτό ώστε σε κάθε λόγο του για οποιοδήποτε θέμα (ακόμη και το πλέον άσχετο) κατέληγε με την φράση «Η Καρχηδών πρέπει να καταστραφεί» (Cartago delenda est.).

Τελικώς η Καρχηδών κατεστράφη από τους Ρωμαίους το 177 π.χ.

Οι Ρωμαίοι , έχοντας ξεκαθαρίσει τα πράγματα στον Ελλαδικό χώρο, θέλουν να στραφούν κατά του κράτους των Σελευκιδών.

Αφήνουν έτσι απείραχτη την Μακεδονία. Μάλιστα την απαλλάσσουν και από την υποχρέωση της καταβολής των 1000 ταλάντων . Το κάνουν αυτό φοβούμενοι την συμμαχία της Μακεδονίας με τους Σελευκίδες , αν την πίεζαν πολύ.

Κατά τον Πολύβιο τον Μεγαλοπολίτη, αυτή τους η κίνηση στέρησε από τους Σελευκίδες την 1η ευκαιρία να μεταφέρουν τον πόλεμο στην Ελλάδα και όχι μέσα στο κράτος τους, από δε την Μακεδονία στέρησαν την τελευταία της ευκαιρία να παλέψει για την ανεξαρτησία της.

Η μεγαλοφυής αυτή πολιτική της Ρώμης είχε σκοπό να μην φέρει στο απροχώρητο την πίεση προς τους Έλληνες , ώστε να τους αποτρέψει να συνασπισθούν . Έτσι τους αντιμετώπισε έναν-έναν χωριστά και κυριαρχούσε στο ένα μετά το άλλο Ελληνικά κράτη.

Μάλιστα , σε μία κίνηση εντυπωσιασμού , στο Συνέδριο της Κορίνθου, ο νικητής στρατηγός των Ρωμαίων στις Κυνός Κεφαλές , ο Τίτος Φλαμινίνος κηρύσσει επίσημα την «απελευθέρωση της Ελλάδος από τους Μακεδόνες» , γινόμενος έτσι εξαιρετικά δημοφιλής στους Έλληνες.

Η Ρώμη πλέον είναι επίσημα η επικυρίαρχος στην Ελλάδα , αναγνωριζόμενη ως η «μεγάλη δύναμις». Είναι δηλαδή η Ελλάς προτεκτοράτο της Ρώμης (ακόμη δεν έχει γίνει Ρωμαϊκή επαρχία).

Το 190 π.χ. πεθαίνει σε ηλικία 75 ετών και ο Φιλοποίμην , όντας για 8η φορά στρατηγός της Αχαϊκής Συμπολιτείας.

Σε μάχη με ληστές από την Μαντινεία αποκόπτεται από τους υπολοίπους και όντας ηλικιωμένος και άρρωστος , συλλαμβάνεται και φυλακίζεται σε έναν χώρο που μπορεί κανείς να δει και σήμερα στην αρχαία Μεσσήνη, κάτι περισσότερο απο έναν τάφο , όπου του παρέχεται κώνειο και πεθαίνει.

Η τέφρα του περιφέρεται τιμητικά στις πόλεις της Συμπολιτείας.

Ο Πλούταρχος τον ονομάζει « Ο έσχατος των Ελλήνων».

Μετά τον θάνατό του η Αχαϊκή Συμπολιτεία διαλύεται.

Η Ρόδος , που συμμετείχε στο κάλεσμα των Ρωμαίων εναντίον των άλλων Ελλήνων, σβήνει και αυτή αλλά για οικονομικούς λόγους. Οι Ρωμαίοι επιβάλλουν μεγάλα λιμενικά τέλη (δασμούς) στο λιμάνι της Ρόδου , ενώ παράλληλα δίνουν ατέλεια στην Δήλο…

Με το τέλος του 3ου π.χ. αιώνα και με τους Ρωμαίους κυρίαρχους σε όλα τα επίπεδα πλέον , αρχίζει στην συνείδησή τους να διαφοροποιείται η έννοια του Έλληνα , απο

Graeci, που σημαίνει Έλληνας σεβαστός από τους Ρωμαίους στην υποτιμητική πλέον έκφραση του τιποτένιου graeculous (Γραικύλος)…….

 

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

 

(Συνεχίζεται …33)

 

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.

Με Μια Ματιά