Το Σαλαμινίων Βήμα είναι μια έντιμη προσπάθεια, ανιδιοτελής, που αξίζει την στήριξή σας.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΦΕΣΟΣ

Γράφει ο Μάνος Κιλημάντζος

Μπαίνουμε λοιπόν στον αρχαιολογικό χώρο που φιλοξενεί τα ερείπια της αρχαίας Εφέσου.

Απο την αρχή σε προβληματιζουν τα κτίρια. Ξεκάθαρα Ρωμαϊκά ! Και δεν είναι διότι οι Τούρκοι θέλουν να εξαφανίσουν το Ελληνικό στοιχείο της πόλης (είναι κι αυτό , αλλά τα κτίρια όπως και να το κάνουμε είναι Ρωμαϊκά. Και ο πιο αδαής το καταλαβαίνει).
Το Ελληνικό στοιχείο έχει αντικατασταθεί με τα γνωρίσματα της αυτοκρατορίας. Έλληνες μεν , υπο Ρωμαϊκή διοίκηση δε και μάλιστα στο τελευταίο στάδιο της ακμής της πόλης…
Τον δέκατο π.Χ. αιώνα , Ίωνες έφτασαν εδω και αποίκησαν το μέρος ιδρύοντας την Εφεσο. Υπάρχουν και αρχαιότερα σημεία κατοίκησης και μάλιστα απο την νεολιθική εποχή, αλλά τα είπαμε .. Η Ρώμη καπέλωσε την πατρίδα του Ηράκλειτου…
Η αρχαία Εφεσος είχε μεγάλο λιμάνι, και ως ευρισκόμενο σε στρατηγική τοποθεσία  απετέλεσε πηγή πλούτου για τους Εφέσιους. Το επιθετο της πόλεως  μάλιστα ήταν «Θαλασσοθέα». Αυτή η στρατηγική θέση της πόλης όμως στάθηκε και πηγή ανάπτυξης αλλά και πηγή  παρακμής. Και ο λόγος ήταν ένα ποτάμι. . Η Εφεσος ήταν χτισμένη στις εκβολές του ποταμού Καϋστρου. Και ο ποταμός αυτός δημιούργησε πάρα πολλές προσχώσεις με αποτέλεσμα να εκμηδενιστεί το λιμάνι, παρά τις προσπάθειες των Εφεσίων να το μετακινούν (μαζί με τον οικισμό) προς την νέα ακτογραμμή. Αυτή ήταν και η αιτία της παρακμής της πόλης.

Πριν παρακμάσει όμως βίωσε τεράστια ακμή και πλούτο. Πλούτο και υλικό αλλά και πνευματικό!
Η πατρίδα του φιλοσόφου Ηράκλειτου, των ζωγράφων Ζεύξιδος και Παρασίου και του γεωγράφου Αρτεμίδωρου, ήταν και ο τόπος ενός των 7 θαυμάτων του αρχαίου κόσμου. Του Αρτεμησίου, του ναού της Αρτέμιδος προστάτιδας της πόλης.
Τεράστιο κτίριο που ενσωμάτωσε όλη την χλιδή και τον πλούτο της πόλης, έκανε περίπου 120 χρόνια να συμπληρωθεί η κατασκευή του.
Δυστυχώς αυτά τα 120 χρόνια έγιναν μέσα σε μία μέρα στάχτη. Ένας απίθανος τυπάκος, ο Ηρόστρατος  πυρπόλησε τον μεγαλόπρεπο ναό  την 21η Ιουλίου (με το σημερινό ημερολόγιο) του έτους 356 π.Χ. Όταν συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, ομολόγησε οτι η πράξη του είχε σκοπό να αφήσει το όνομά του στην Ιστορία.. Γι αυτό και οι Εφέσιοι εκτός της  εις θάνατον  καταδίκης του,  απαγόρευσαν να αναφέρεται το όνομά του οπουδήποτε. Παρ όλα αυτά  το όνομα διεσώθη απο τον Θεόπομπο.

Ιστορικό παράδοξο : Την ίδια μέρα που πυρπολήθηκε το Αρτεμίσιον γεννήθηκε και ο Μέγας Αλέξανδρος. Παράξενα τα τερτίπια της Ιστορίας! Απο την μία το σκοτάδι και απο την άλλη το Φως !

Το ονομαστότερο τέκνο της πόλης , ο φιλόσοφος Ηράκλειτος ήταν απο αρχοντική γενιά. Αλλά ο Ηράκλειτος (προορισμένος να διοικήσει την πόλη) απαρνήθηκε τα προνόμια της καταγωγής του , υπέρ του αδελφού του και ο ίδιος αποσύρθηκε στις σκέψεις του για να μας χαρίσει μερικά απο τα πιο αινιγματικά «σπαράγματα» γραφής που βρίσκει κανείς στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφία. «Σκοτεινός» (και στην συμπεριφορά και στην ερμηνεία του) και «οχλολοίδωρος», καθόλου δεν νοιάστηκε για τα επίγεια αγαθά και  περιφρόνησε την οποιαδήποτε αναγνώριση των συμπολιτών του. Αρνήθηκε μάλιστα την ιατρική συνδρομή όταν ήρθε η ώρα του και έφυγε ακριβώς έτσι όπως έζησε. Περιφρονώντας τα πρόσκαιρα. Αγαπημένη μορφή !

Πάμε πάλι στην ξενάγησή μας! Διαβαίνουμε έναν κεντρικό δρόμο. Πολλά απο τα ερείπια των κτιρίων, αναφέρονται σε Ρωμαίους αυτοκράτορες (π.χ. Αδριανός). Απο δεξιά του δρόμου ήταν προφανώς κυβερνητικά κτίρια ενώ απο την αριστερή πλευρά, η μία δίπλα στην άλλη, οι κατοικίες των αρχόντων.
Σε κάποιο σημείο υπάρχει πλάκα με γλυπτό την Νίκη. Απο εκεί εμπνεύστηκαν οι υπεύθυνοι της ΝΙΚΕ το σήμα της εταιρείας. Απο την πτυχή του χιτώνα της Νίκης. Ετσι τουλάχιστον ισχυρίζεται ο Χασάν, ο Τούρκος ξεναγός…

Τελειώνοντας ο δεόμος φτάνει  στην αρχή της μεγάλης λεωφόρου που στρέφεται προς τα δεξιά. Απέναντί σου η πρόσοψη της βιβλιοθήκης του Κέλσου. Υπέροχο δείγμα αρχιτεκτονικής! Εντυπωσιακό δείγμα!
Και ο πλούτος της βιβλιοθήκης διαθέσιμος στους κατοίκους και όχι μονον της πόλης! Επωφελήθηκαν πολλοί απο την γνώση που φώλιασε εκεί μέσα ; Αναμφίβολα ναί ! Όμως υπήρχαν και κάποιοι πονηρούληδες που έλεγαν στην συμβία οτι πάνε να μελετήσουν στην βιβλιοθήκη, αλλά είχαν αλλού το μυαλό τους. Η βιβλιοθήκη διέθετε υπόγεια σήραγγα, που περνούσε κάτω απο τον δρόμο και οδηγούσε στα απέναντι …δημόσια πορνεία ! Να μην «ξεσκάσουν» λίγο οι ..μελετητές και μάλιστα μακριά απο τα μάτια της συζύγου ;; Η πολλή μελέτη τρώει τον αφέντη !
Φαίνεται οτι η πορνεία ανθούσε στην πόλη. Ακόμη και στο οδόστρωμα της μεγάλης λεωφόρου υπάρχουν σκαλισμένα σημάδια (συνήθως κάποια πατούσα μαζί με άλλα σχέδια) που έδειχναν την κατεύθυνση για το ζεστό κρεββάτι κάποιας ιέρειας της πανδήμου Αφροδίτης.

Εκεί δίπλα και τα δημόσια αφοδευτήρια. Μαρμάρινες θέσεις (η μία δίπλα στην άλλη…) που καθονταν οι άρχοντες και ανακουφίζονταν διαλεγόμενοι. Απο κάτω , κανάλι με τρεχούμενο νερό, παράσερνε τα προϊόντα των «φιλοσοφικών ανησυχιών» των ανακουφιζομένων. Ναι, θα πει κανείς, αλλά το μάρμαρο είναι κρύο ! Και γι αυτό είχαν λύση οι φίλοι μας οι Ρωμαίοι. Για να τα κάνουν έπαιρναν και τον δούλο τους μαζί. Τον έβαζαν και καθόταν στην θέση , ώστε να ζεστάνει με τα … μαλακά του μόρια  το μάρμαρο και μετά να κάτσει ο άρχοντας στα ζεστά και να μην τον απασχολούν τέτοιες ανάξιες ασημαντότητες.

Προχωράμε και φτάνουμε σε ένα απο τα μεγαλύτερα θέατρα της αρχαιότητας. Εξαιρετικά συντηρημένο (γίνονται και σήμερα παραστάσεις) με ψηλές κερκίδες και εντυπωσικά και δαιδαλώδη παρασκήνια. Είναι απο τα μέρη που αισθάνεσαι μικρός εμπρός στην κατασκευή !

Σιγά σιγά βγαίνουμε απο την αρχαία πόλη. Πριν την εγκαταλείψουμε όμως σημειώνουμε και το μέρος που έγινε η Γ’ Οικουμενική Σύνοδος το 449 μ.Χ. Εκεί ασχολήθηκαν οι εκκλησιαστικοί ηγέτες με τις δύο φύσεις του Χριστού και την παραδοχή της Παναγίας ως Θεοτόκου εν μέσω αντεγκλίσεων που οδήγησαν στην καταδίκη του Μονοφυσιτισμού και των Νεστοριανών. Θέματα θεολογίας αυτά. Ας είναι…

Τελειώσαμε ! Το αναψυκτικό στα τουριστικά περίπτερα που είναι έξω απο τον αρχαιολογικό χώρο μας δίνουν την ευκαιρία να αναλογιστούμε τι είδαμε και να φανταστούμε ίσως κάποιες στιγμές στην ζωή της αρχαίας Εφέσου.

Φωτογραφίες : https://photos.app.goo.gl/Gu9syqMfVabMxAGY6

 

Για το ΣΑΛΑΜΙΝΙΩΝ ΒΗΜΑ

Μάνος Κιλημάντζος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.